qancha

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qan-cha

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QANCHA miqdor toʻgʻrisidagi soʻroq olmoshi. Bir pud paxtadan h a n ch a gazlama, h a n ch a yogʻ, hancha kunjara, h a n ch a chigit poʻchoh , linter chihadi 1 (Abdulla Qahhor). Bu soʻz qadimgi turkiy tilda 'qaysi' maʼnosini bildirgan qayu soʻzining qadimgi turkiy tildagi qan shakliga chama maʼnosini ifodalovchi —cha qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan(ДС, 418); oʻzbek tilida a unlilari ä unlilariga almashgan: qan + cha = qancha > qänchä.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 soʻr. olm. Miqdor, koʻlam, oʻl-cham kabilar haqida soʻroqni bildiradi; qay mikdorda? ◆ Toʻyga qancha odam keldi ? Bugun qancha paxta terildi? Oshga qancha gu-ruch soldingiz? Namakob tayyorlash uchun bir litr suvga qancha tuz solinadi? Kechgacha qan-cha yoʻl yurdik? Qanchadan beri uchrashmading-lar?

1 Ritorik soʻroq gaplarda miqsor, oʻl-cham va sh.k. ning ortiq darajasini, koʻp-ligini qayd etadi. ◆ Oʻylab kara, ertadan kechgacha qancha odam bilan muomala kiladi! Oybek, «Tanlangan asarlar» . Mirzajon aka.. kishloq kuriliilida loyihachilar, arxitek-torlar, quruvchilar bilan kancha kurashmadi! "Oʻzbekiston qoʻriqlari". ◆ Boshidan qancha xoʻrliklar oʻtkazdi, lekin oʻgʻliga bir ogʻiz yomon gapirmadi. K. Yashin, «Hamza» .

3 Soʻroq gapdan transformatsiyalangan gaplarda soʻroq anglatmay, faqat nisbiy belgi bildiradi. ◆ Qancha yotdim — bilmay-man, sekin koʻzimni ochsam, oʻsha torgina xona-da yotibman. E. Raimov, «Ajab qishloq» . Bu jang koncha vaqt davom etganligi Ahmad-jonningesida yoʻq.. A. Qahhor, Oltin yulduz. Bir kunda kancha sabzi-piyoz sotadi — buni hech kimga, uy ichidagilarga ham aytmas edi. Oybek, Tanlangan asarlar.

4 rvsh. Har qancha, nechogʻli, naqadar. Bir xizmatkorning qiziga uylanishi, qiz kancha chiroyli boʻlmasin, oʻz obroʻsi uchun katta nukson deb bilgan edi. Oybek, Tanlangan asarlar. U koncha oʻylasa ham, Askar aka hakida yomon fikrga botinolmas edi. N. Fozilov, Diydor.

5 Bogʻlovchi soʻz (nisbiy soʻz) vazifasida qoʻllanadi. Oʻzbek oyim nabira masalasida Kancha xursand boʻlsa, Otabek shunchalik xafa edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. Tovuq bilan odam orasida koncha farq boʻlsa, bu ikki jonivorning muhabbati orasida ham shuncha fark bor. A. Qahhor, Asarlar.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚАНЧА. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

qancha
сколько; ◆ kelganiga qancha vaqt boʻldi? сколько прошло времени, как он приехал?; ◆ shkafni qanchaga oldingiz? за сколько вы купили шкаф?; ◆ paltongiz qanchaga tushdi? во сколько обошлось ваше пальто?; ◆ bir soatda qancha yoʻl bosdingiz? какой путь вы прошли за час?; ◆ oʻrtoqlardan bir qanchasi несколько товарищей; ◆ unga qancha gapirma - foydasiz сколько ему ни говори - бесполезно; ◆ qanchadan beri с каких пор; давно; ◆ qanchadan по скольку; почём; ◆ 

  • iloj qancha что делать, что поделаешь; нет выхода.