qaychi

Vikilug‘atdan olingan
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qay-chi

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QAYCHI 'ikki tigʻni oʻrtaroq yeridan vint bilan birlashtirib tayyorlangan kesish asbobi'. Uchta q a y ch i d a n bittasi ham ishga yaramaydi. Yuzaki yondashib, bu soʻzni chï qoʻshimchasi bilan yasalgan deyish mumkin, lekin bu qoʻshimcha feʼldan yasamaydi: bu soʻz tarkibidagi qay— qismi asli qadimgi turkiy tilda 'yotiq holatda kes-' maʼnosini anglatgan qïy- feʼlining unlisi oʻzgargan shakliga teng [DS, 406: qay- II sm. Qïy—; 440: qïy- 1. 'srezat, rezat (naiskos, koso)’]. Eski oʻzbek tilida qïy- feʼlining ana shu qay— shaklidan -(ï)ch qoʻshimchasi bilan ot yasalgan va unga kuchaytirish, ' takror' maʼnosini ifodalovchi —ï qoʻshimchasi qoʻshilgan; keyinchalik ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaffuz qilinmay qoʻygan, a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: [(qïy— > qay-) + ïch = qayich] + ï = qayïchï > qaychï > qäychi.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

Yupqa narsalarni, mato, qogʻoz va sh.k. ni kesish uchun ishlatiladigan, oʻrta yeridan bir-biriga vint bilan birikti-rilgan ikki tigʻdan iborat dastali asbob. ◆ Oʻtkir qaychi. Tok qaychi. yaya Kampirning qoʻlidagi konvertni oldi-da, kichkinagina qaychisi bilan qirgʻogʻini kesdi. I. Rahim, «Chin muhabbat» . ◆ Qaychi bilan chimdib qirqilgan moʻylovi tagiga yashiringan lablari pichirlar.. S. Anorboyev, «Oqsoy» .

</a>YA3_£^_

Qaychi quda ayn. qarshi quda q. qarshi.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚАЙЧИ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

qaychi
ножницы; ◆ tok qaychi садовые ножницы, секатор; ◆ qaychi bilan qogʻoz qiymoq резать бумагу ножницами; ◆ tirnoqni qaychi da olmoq стричь ногти ножницами; ◆