qayta

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qay-ta

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QAYTA 'bajârilgan ishni yana boshdan boshlab',

' boshqatdan'. Bundan ikki hafta burun komandirlar sostaviga xos formada q a y t a. tiktirgan shi nelini tizzasiga hoʻyib, .. (Shuhrat). Bu soʻzni eski oʻzbek tilida qayt— feʼliga —a qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan ravish deb yoki qayt— feʼlining —a qoʻshimcha-sini qoʻshib hosil qilingan ravishdosh shakli deb hukm chiqarish mumkin. Birinchisida bevosita ravish yasalgan; ikkinchisida asli ravishdosh shakli hosil qilingan va u keyinchalik maʼno taraqqiyoti natijasida ravishga koʻchgan ['OʻTILda bu soʻz ravish deb koʻrsatilgani toʻtri (II, 540), lekin КРСning 323- betida nimagadir ravixndosh deb taʼkidlangan].
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Yangidan, boshqatdan, yana (av-val mavjud boʻlgan harakat, holatning da-vomi, yangidan yuz berishi maʼnosida). ◆ -Sao-datxon endigina yopgan zontini qayta ochdi. S. Zunnunova, «Yangi direktor» . ◆ Muyassar qab-ristondagi boyoʻgʻlining vahimali "huv-huv"-lashidan uygʻonib ketdi-da, qayta uxlay ol-madi. O. Yoqubov, «Er boshiga ish tushsa» . ◆ Lo-lalar bir oz urinqiragan, ammo vazadagi suv unga qayta hayot baxsh etgan edi. "Guldasta" .

2 Takror holda, takroran, yana. ◆ Gʻafur Gʻulom bilan bir koʻrishganimcha, qayta uchra-shishga jurʼat qilolmay yurardim. Shuk-rullo, «Javohirlar sandigʻi» . ◆ Temirjon ketishni ham, qayta qoʻngʻiroq tugmasini bosishni ham bilmasdi. J. Abdullaxonov, «Oriyat» .

3 Avvalgisidan farqli holda, maʼlum oʻzgarishlar bilan; boshqatdan. ◆ Navoiy bu binoni qayta ishlatgan: birinchi marotaba sharq naqqoshligiga xos rang-barang naqshin gullar bilan bezatgan. Mirmuhsin, «Meʼmor» . ◆ ..karnizi faqat toʻrt enlik chiqarilganligi uchun yomgʻir-chochin devor suvoqlarini yuvib ketadi, deb tomini qayta yopar emishmiz. "Mushtum" . ◆ Koridorlar.. fan kabinetlari yuksak did bilan qayta jihozlandi. Gaze-tadan .

4 (snq. sonlar bilan) Marta, karra. ◆ Pul-ni ikki qayta sanamoq. v ◆ U choqlarning lazzatini shunda yana bir qayta yalagandek, lablari titradi, yuragi urdi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Otabek toʻgʻrisidagi tashvish boyagidan oʻn qayta ortgan edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

5 ayn. qaytaga. ◆ Qayta biznikiga bora qolaylik. v ◆ Kutilgan payt keldi. Lekin yomgʻir va shamol boʻlgani qayta yaxshi boʻldi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Gapiring, izza qiling. Bolalar maktabda oʻqib, qayta bevosh boʻlib ketyapti. A. Qahhor, «Asarlar» .

Qayta ishlash 1) ishlab, tuzatish, oʻzgar-tishlar kiritish, shu maqsadda ishlov be-rish. ◆ Asarni qayta ishlash. Maqolani qayta ishlash. v ◆ Oʻgirish ishida kinostudiyaning montaj, ovoz, filmni qayta ishlash hamda murakkab sʼyomka sexlari faoliyat koʻrsa-tadi. Gʻ. Salomov, «Tarjima nazariyasiga ki-rish; 2) yangi mahsulot olish maqsadidagi ish(lar)ni amalga oshirish» . ◆ Xomashyoni qayta ishlash. Neftni qayta ishlash. v ◆ Bir gramm sof radiy olish uchun bir necha tonna uran rudasini qayta ishlashga toʻgʻri keladi. "Fan va turmush" . Qayta qurish 1) maʼlum oʻzgar-tishlar kiritib, qaytadan qurish. ◆ Binoni qayta qurish; 2) biror sistemani yangilik asosida oʻzgartish, «oʻzgartishlar bilan qay-tadan tuzish» . ◆ Oʻrta va oliy maktablarni qayta qurish uchun maʼlum vaqt va katta ish talab qshshnadi. Gazetadan .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚАЙТА. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

qayta
1 вновь, снова, заново, повторно, опять; ◆ Qaynataning qayta uylanishi yodlariga kelmagan edi ham (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Им даже в голову не приходило, что свёкор может снова жениться; ◆ u qayta kelmadi он больше не приходил; ◆ qayta boshdan = qayta 1; Qayta boshdan keldi senga bu davlat («Муродхон») Снова вернулось к тебе счастье; ты опять счастлив;
2 раз; ◆ uch qayta три раза;
◆ 3 = qaytaga 2; qayta biznikiga bora qolaylik давайте-ка лучше пойдём к нам;
4 входит в состав сложных глаголов:◆ qayta yozmoq 1) снова писать; 2) переписывать; ◆ qayta ishlamoq перерабатывать; ◆ qayta koʻrmoq пересматривать; ◆ qayta qurmoq перестраивать; переустраивать; реконструировать; qayta qurish перестройка;◆ Ukrainaning Rossiya bilan qayta qoʻshilishi воссоединение Украины с Россией.