quyosh

Vikilug‘at dan olingan
Vikipediya
Vikipediyada quyosh haqida maʼlumotlar bor:


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qu-yosh

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QUYOSH 'oʻz atrofida aylanuvchi hamma osmon jismlariga yorugʻlik va issiqlik taratadigan planeta1. Bulut tarqab, q u yo sh nurlari taralsa, kishining koʻngli yorishadi. Qadimgi turkiy tilda 'jazirama', ' eng issiq harorat' maʼnosini anglatgan bu ot asli quyash tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 187; DS,

464): keyinchalik oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al — mashgan: quyash > quyâsh. Bu soʻzning planeta nomi si — fatida ishlatilishi maʼno taraqqiyoti natijasida qa-dimgi turkiy tildayoq yuzaga kelgan (Devon, II, 390): 'eng issiq harorat' — 'issiqlik taratuvchi samoviy jism'.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 (astronomiyaga oid termin sifatida bosh harf bilan) Quyosh siste-masiga oid markaziy jism — oʻzidagi ter-moyadroviy reaksiyalar hisobiga yorugʻlik va issiqlik tarqatuvchi (chiqaruvchi) ulkan gaz-simon shar shaklidagi yoritqich. ◆ Yer Quyosh atrofida aylanadi. Quyoshning tutilishi. m ◆ Raketalar tufayli biz Quyosh sistemasini oʻzlashtirish imkoniyatiga ega boʻldik. "Fan va turmush" .

2 LLIy jismdan taraluvchi nur, issiq-lik. ◆ Quyosh vannasi. Yoz quyoshida qoraymoq. Quyoshga tutmoq. tsh Murod quyosh yoyilganda turdi. T. Ashurov, «Oqot» . ◆ Uy, quyoshga teska-ri solinganligidan boʻlsa kerak, bir oz qo-rongʻiroq edi. S. Zunnunova, «Olov» . ◆ Soldat-lar qahqahlashib yuborishdi. Ayniqsa, qora qoshli, yuzlari quyoshda pishgan yigit silla-si qurib kulardi. A. Ubaydullayev, «Qonli izdan» .

3 koʻchma Nimaningdir hayot, yashash man-bai, asosi hisoblanadigan, shunday deb qaraladigan narsa haqida. ◆ Baxtu iqbolim quyoshi chiqdi, koʻrsatdi jamol, Uzbekistonda qazildi zoʻr kanal, oqdi zilol. Habibiy .

Quyosh batareyasi Yarimoʻtkazgichli foto-elementlarga asoslangan, quyosh radiatsiya-si energiyasini bevosita elektr energiyasi-ga aylantirib beradigan tok manbai. ◆ 2005 yil bizga grant asosida YUNESKO tomoni-dan quyosh batareyasi.. 6epwidu. Gazetadan .

4 Quyosh (erkaklar ismi).


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚУЁШ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

quyosh

quyosh

Tillarda[tahrirlash]

Ruscha ru

quyosh
1 солнце; // солнечный; ◆ ~ vannasi солнечная ванна; ◆ ~ nurlari солнечные лучи; ◆ ~ sistemasi астр. солнечная система; Quyosh tutilishi затмение Солнца; ◆ ~ botmasdan до захода солнца; ◆ ~ chiqmasdan до солнца, до восхода солнца; ◆ haqiqat ~i перен. солнце правды;
2 Куяш (имя собств. мужское).