ruh

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ruh

Aytilishi

Etimologiyasi

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

I [a. jon, hayot, koʻngil; ar-

voh] 1 din. Kishi hayotligida u bilan birga, vafotidan keyin esa tanadan chiqib, aba-diy qoladigan koʻzga koʻrinmas narsa, kuch; arvoh. ◆ Ruh tanadan chiqqach, tana oʻladi. "Fan va turmush" . ◆ Xrzir uning ruhi, Sidqiyning arvohi Madina orqasidan ergashib ketayot-ganday koʻrinardi. Mirmuhsin, «Chodrali ayol» . ◆ Xayolan uning ruhiga sigʻinadi, undan madad istaydi. S. Siyoyev, «Yorugʻlik» .

Ruhi pok [a. + f. SC £ jj] Toza, pokiza nom, xotira. ◆ Shu kupi doshqozonda osh damla-nib, oʻtgan ulugʻ ajdodlarimiz ruhi pokiga duoyi fotihalar qshshndi. Gazetadan . Ruhi ravon |a. + f. jljj j-jj] Harakatdagi, yurib turgan qon, jon. ◆ Tuygʻularim tugʻyonidan bexa-barsan, Tegma bir dam, goʻzal, ruhi ravonimga. T. Toʻla, «Asarlar» .

2 Kishining ichki holatini, psixik kechinmatarini, his-tuygʻularini aks etti-ruvchi kayfiyati. ◆ Koʻtarinki ruh. Uning ruhi koʻtarildi. n ◆ Ertalabki sof havo uning ruhini yengillatib yubordi. H. Nazir, «Yonar daryo» . ◆ Umidning ularnikida mehmon boʻlganini eshitgan Hafiza birdan ruhi koʻtarilib, xursand boʻlib ketdi. Mirmuhsin, «Umid» . ◆ Kutidor hali ham Otabekning ruhiga tushuna olmagan edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ [Ioʻlchining] Koʻksi goh yupantiruvchi kechin-malar bilan, goh butun ruhiga singgan totli hasrat bilan toʻla edi. Oybek, «Tanlangan asarlar» .

3 Kishining ichki dunyosini, maʼnaviy qiyofasini, oʻy-fikrlarini, maslak va maq-sadlarini aks ettiruvchi kayfiyati. Milliy pyx,, n ◆ Saida Zunnunovaning ijodi ham bosh-dan-oyoq mana shunday iftixor ruhi bilan sugʻorilgandir. Gazetadan . ◆ Bolalarni Vatanga muhabbat ruhida tarbiyalaydigan oʻyingohlar kerak. "Saodat" . ◆ [Hoji] Majlisning Niyoz qushbegi ruhida borganligini yaxshi sezdi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Basila Nazarovna bu qizning ruhida boʻysunuvchanlik emas, isyon-korlik borligini koʻrib, tutaqib ketdi. Oʻ. Hoshimov, «Qalbingga quloq sol» .

4 Kibr-havo, dimogʻ. ◆ Manmanlik ruhi. Kattalik ruhi.

5 Kishining umumiy kayfiyati, kayf-ahvoli. ◆ Ruhi soʻlgʻinning ishi soʻlgʻin, Ruhi tetikning ishi tetik. Maqol . vn ◆ Shu kuni Gavhar lanj boʻlib uygʻondi. Uning ruhi tu-shib ketgan, nimadan xafaligini oʻzi ham bilmas, lekin hech ishga qoʻli bormasdi. Oʻ. Hoshimov, «Qalbingga quloq sol» . ◆ Rustam qorongʻi tushib qolgan qishloq koʻchasidan ruhi choʻkkan ahvolda yurib borarkan, hadeb shu sa-volni takrorlardi: -Nega oladi? Oʻ. Hoshi-mov, «Qalbingga quloq sol» . ◆ Oʻjar ruhim, jangari ruhim, Bir zumgina oʻyga tolsang-chi. A. Sher, «Qadimgi kuy» .

Ruhi yengil tortmoq (yoki yengillashmoq) 1) sogʻayib, tuzalib yoki hordiq olib, oʻzi-ni yengil, durust his qilmoq. ◆ Bugungi oso-yishta uyqu Poʻlatjonga ancha quvvat kir-gizdi, oʻzini tetik, ruhini enewi seza bosh-ladi. Oydin, «Sadagʻang boʻlay, komandir» . ◆ At-rofga suqlanib qararkan, koʻngli nimadandir shodlanib, ruhi yengillashdi. "Yoshlik"; 2) ishi yengillashib, oʻnglanib, xotiri jam, kayfi chogʻ boʻlmoq. ◆ Samandarning ruhi ancha yengil tortdi, yana chorboqqa oʻtdi. S. Karomatov, «Bir tomchi qon» . ◆ Sergey Petrovich uning koʻng-lini koʻtarib hazillashar, u yerdan Adolat-ningruhi yengil chiqardi. S. Zunnunova, «Gulxan» . Ruhi tetik Kayfiyati yaxshi, dimogʻi chogʻ, xursand. ◆ Uch kundan beri Alimardon shod, ruhi tetik edi. Butunlay sogʻayib qoldi. Oʻ. Ho-shimov, «Qalbingga quloq sol» . ◆ Bunaqa obroʻ kimning tushiga kiribdi deysiz. Ruhim tetik, bir gapirib, oʻn kulaman. S. Ahmad, «Say-lanma» .

6 Aʼlo kayfiyat; bardamlik, tetiklik; huzur, zavq. ◆ Otabek sunbul isli sochlardan ruh olar, Kumush goʻyo uning bagʻriga singib ketgan edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

7 koʻchma Jonlilik, fayz. ◆ Navoiy uy ichiga kirishi bilan majlisga ruh kirdi. M. Osim, «Ajdodlarimiz qissasi» . ◆ Oʻyin qizib borar edi, uyning daricha, eshiklari beklanib, tokchalarga sham yoqilgandan soʻng, bazmning ruhi yana oshdi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

8 Ortiqzavq; pafos. ◆ [Sultonmurod] Doʻs-tining sheʼrlarida boʻlgan nuqsonlarini yedi-rib ketish uchun koʻproq zavq va ruh bilan oʻqishga tirishdi. Oybek, «Navoiy» .

9 Ish-harakat, voqea-hodisa va sh.k. ning borishidagi, yoʻnalishidagi xarakterli xususiyat. ◆ Zamon ruhi. n ◆ -Inshoollo, uty yi-git mirzaboshi boʻlar! — dedi Safar boʻzchi suhbatning ruhini bilmagan holda. A. Qodi-riy, «Mexrobdan chayon» . ◆ Yaxshi asar yaratish uchun avvalo zamon ruhini tushunmoq kerak. Shukrullo, «Javohirlar sandigʻi» . ◆ Izlanish va ijodkorlik ruhi laboratoriya muhitini belgilaydi. Gazetadan . ◆ Adabiyot hamisha nav-qiron kuchlardan quvvat oladi, ular hisobiga boyib, yangicha ruh va yoʻnalishlar kasb etadi. "Yoshlik" .

10 Maslak, taʼlimot, hujjat va sh.k. ning asosiy mohiyati, ular negizidagi bel-gilovchi gʻoya. ◆ Qonunning ruhi. Konstitutsiya-ning ruhi.

Ruhi tushmoq yoki ruhini tushirmoq Ru-

hiy tushkunlikka berilmoq; hafsalasi pir boʻlmoq, kayfiyati yomonlashmoq. ◆ Birovga ay-tib, tushuntirib boʻlmaydigan hasrat uyqu-ni, darmonni qochirib, ruhini tushirib, bir holatga keltiradi odamni. A. Muxtor, «Tugʻi-lish» .

26—Oʻzbek tilining izoxdi lugʻati

11 fls. Maʼnaviy-ruhiy, nomoddiy ib-tidoni ifodalovchi falsafiy tushuncha; ong-lilik va ongsizlik birligini ifodalovchi falsafiy kategoriya.


Sinonimlari

Antonimlari

РУҲ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha ru

ruh I
1
дух, настроение, психика; ◆ ~ koʻtarinkiligi душевный подъём, подъём духа, настроения; ◆ jangovar ~ боевой дух; ◆ baland ~ воодушевление, приподнятое настроение; ◆ baland ~ bilan вдохновенно, одухотворенно; с воодушевлением; с подъёмом; ◆ uning ~i baland он воодушевлён; у него приподнятое настроение; ◆ ~i koʻtarildi воодушевился; ободрился; воспрянул духом; ◆ ~ini koʻtarmoq воодушевлять; поднимать дух, настроение; ободрять; ◆ ~i tushib ketdi он пал духом; ◆ ~ida в духе (кого-чего-л.); ◆ yoshlarni sovet vatanparvarligi ~ida tarbiyalamoq воспитывать молодёжь в духе советского патриотизма; ◆ ~i bilan sugʻorilgan 1) проникнутый духом (чего-л.); 2) воспитанный в духе (чего-л.); ◆ ~i soʻlgʻinning ishi soʻlgʻin, ~i tetikning ishi tetik посл. у кого дух низок, у того и дела плохи, у кого дух высок, у того и дела хороши; ◆ zamon ~i дух эпохи; ◆ majlisga ~ kirdi собрание оживилось; ◆ manmanlik ~i дух зазнайства;
2 физическое или душевное состояние; состояние здоровья; ◆ ~im yengil tortdi мне стало легче, я чувствую себя лучше;
3 филос., рел. дух; душа.

ruh II
цинк; // цинковый; ◆ ~ poroshogi цинковый порошок; ◆ ~ yugurtirmoq цинковать, оцинковывать; ◆ 

  • ~ samovar разг. никелированный самовар.


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

ruh

jon, ruh