tan

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

tan

Aytilishi

Etimologiyasi

\f. jp - gavda, badan, tana

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Odam gavdasining koʻkrak qafasi va qorin boʻsh-ligʻidan iborat qismi: tana. ◆ Bir kuni uning boshini tanidan judo qilsalar ajab emas.. Mirmuhsin, «Meʼmor» . ◆ Kishi tanidagi aʼzo-larning ham qulogʻi bor: oʻzining bardam/shgi-ni eshitgan aʼzolar yana sogʻ turib, xizmatni bajaraveradi. Mirmuhsin, «Meʼmor» .

2 Kishining butun borligi, vujud. ◆ Sogʻ tanda sogʻ aql. Maqol . ◆ Tani sogʻliq — tuman boylik. Maqol . m ◆ -Xudoyo tavba deng, jon boshqa, tan boshqa, — dedi domla. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Anorgulning qoʻlidagi dutor "Oʻr-toqlar" kuyini tanlarga larza berib taro-na qildi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ Axir tut faqat qorin toʻydiradigan taom boʻl-masdan, kishi taniga dori-darmon hamdir. N. Safarov, «Olovli izlar» .

3 Tana, vujudning sirt qismi; badan. ◆ Gard yuqmasin taningga, Loy tegmasin ba-ringga. Q. Muhammadiy . ◆ Bu gapni eshitib, Elmurodning tani jimirlab ketdi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Yigit uning oq marmardek yalangʻoch taniga boqmay, yerga qaradi. Mir-muhsin, «Yoʻqolgan javohir» .

4 koʻchma Oʻlik tana; jasad. ◆ Soldat tani, qoʻshni vzvoddan shekilli. Snayperning oʻqi kallasiga tegibdi, qora qonga boʻyalib yotibdi shoʻrlik. T. Rustamov, «Mangu jasorat» . ◆ Mazlumlarning tanidan Kurgan saroylar.. Gʻamda oʻtdixalqumri Koʻp yillar, oylar. Gʻayratiy .

5 Shaxs bildiruvchi soʻzlar yoki egalik shaklidagi soʻz bilan qoʻllanib, tegish-lilik, ulush kabi maʼnolarni bildiradi. ◆ Har kim oʻz tanini oldi. Xarajatning yarmi mening tanim. Men ham toʻrtdan bir tan.shsh ◆ -Boʻpti, Davron, ziyofat menga tan, — dedim. -Hammasini oʻzim pishiraman. P. Qo-dirov, «Qadrim» .

6 Dastlabki baho, tannarx; dastlabki mablagʻ, sarmoya. ◆ Tanidan yuz soʻm kamiga sot-moq. Yeb-ichib, tanini qilmoq. yash Muham-madrajab sakkiz ming soʻmni oyiga oʻn uch protsent foyda berish sharti bilan olib, ikki oydan beri na foydasini beradi, na tanini. A. Qahhor, «Sarob» .

7 koʻm. vzf. kam. qoʻll. Tomon, yon. ◆ Kim zoʻr boʻlsa, jazosini beraman, Kambagʻal Nazar-ning tani boʻlaman. F. Yoʻldosh, «Mamatkarim polvon» .

Bir jon, bir tan boʻlmoq q. jon. Tan bermoq 1) ishonch hosil qilmoq. ◆ Ilgarimen, ochigʻi, bularning qoʻlidan shunchalik ish keli-shiga inonmagan edim, endi tan berib qoʻy-dim. H. Nazir, «Mayoq sari» . ◆ ..uning bilmagan narsasi yoʻkligiga hamma tan berib ulgurgan edi. A. Muxtor, «Tugʻilish; 2) qoyil boʻlmoq, qoyil qolmoq» . ◆ Oʻktam koʻzlarini qisib, boshini tebratib, qovunni maqtadi: -Didin-gizga tan berdim. Oybek, «O» . v. shabadalar. ◆ Ajoyib shahar Bokuni bunyod etgan xalqqa va uning isteʼdodiga tan berdik. N. Safarov, «Olovli izlar» . Tan olmoq 1) boʻyniga olmoq, iqror boʻlmoq. ◆ Oʻz xatolarini tan olmoq. a ◆ Adolat har kuni kechqurun Usmon-jonni koʻrish orzusida uyiga oshiqar, uni sogʻinar, lekin buni tan olishga oʻzidan-oʻzi uyalardi. S. Zunnunova, «Gulxan; 2) tanimoq, hisoblashmoq; eʼtirof qilmoq» . ◆ Zarifa un-cha-muncha yigitni tan olib yaqinlashishga shoshilmasdi. S. Karomatov, «Oltin qum» . ◆ Rais-ni tan olmay qoʻyiishariga ham sal qoldi. Sh. Rashidov, «Boʻrondan kuchli» . Tanini bagʻish-lamoq Tegishga, nikohiga oʻtishga rozi boʻl-moq. ◆ Uning nikohiga tanini bagʻishlagan odam kiradi.. Men emas. K. Yashin, «Hamza» . ◆ Bormay turib bagʻishlasin tanini, Soʻngra koʻrsin xotin mehribonini. "Gulshanbogʻ" . Takdirga tan bermoq Qismatidagi biror narsaga, holatga rozi boʻlmoq, koʻnmoq. ◆ Yarash polvon keksa momolarning tiliga kirib, xotinini turkona muolaja qildirdi. Foyda chiqmadi. Keyin er-xotin taqdirga tan berdilar. S. Siyoyev, «Otliq ayol» .


Sinonimlari

Antonimlari

ТАН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha ru

tan I
тело, туловище; стан, корпус; // телесный, физический; ◆ ~ jazosi телесное наказание; ◆ ~ tarbiyasi уст. физическое воспитание, физическая культура; ◆ ~i sogʻ физически здоровый; ◆ Umrimda hech qachon hozirgiday ~i sogʻ boʻlgan emasman (А. Ќаћћор, «Сароб») В жизни я никогда не был таким физически здоровым, как сейчас; ◆ ~i-joningiz sogʻmi? вы живы-здоровы?; как вы поживаете?; как ваше здоровье?; ◆ bir jon, bir ~ boʻlib дружно, единодушно, все, как один.

tan II
1
доля, часть; пай; ◆ xarajatning yarmi mening ~im половину расходов я беру на себя; ◆ men toʻrtdan bir ~ одна четвёртая часть - моя доля (мой пай); ◆ men oʻtin keltiraman, oʻt yoqish senga ~ я принесу дрова, а разожжёшь огонь ты (букв. разжечь огонь на твою долю);
2 первичная (основная) стоимость или сумма; ◆ Muhammadrajab sakkiz ming soʻmni oyiga oʻn uch protsent foyda berish sharti bilan olib, ikki oydan beri na foydasini beradi, na ~ini (А. Ќаћћор, «Сароб») Мухаммедраджаб занял восемь тысяч рублей из расчёта тринадцать процентов в месяц, но вот уж два месяца как не платит процентов и не возвращает занятой суммы; ◆ oʻz ~idan yuz soʻm kam на сто рублей ниже себестоимости (своей цены); ◆ 

  • ~ bermoq 1) признать, признаться; 2) отдавать должное, восхищаться; преклоняться; ◆ Dilingizga ~ berdim (Ойбек, «О. в. шабадалар») Я преклоняюсь перед вашим сердцем; 3) покоряться, смиряться; ◆ taqdirga ~ bermoq покоряться судьбе; смиряться с судьбой; свыкаться; ◆ Hasratdan, yigʻidan zerikkan fuqaro taqdirga ~ bergisi kelmaydi (Ћ. Шамс, «Уруш») Изнывающие от горестей и слёз подданные не хотят покоряться судьбе; ◆ ~ olmoq признавать; принимать; ◆ oʻz xatolarimni ~ olaman я признаю свои ошибки.


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

tan

azon, tong