toʻlqin

Vikilug‘at dan olingan
(to'lqindan yoʻnaltirildi)


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

toʻl-qin

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

TOʻLQIN 'suv sathining chayqalib, koʻtarilib, tushib turishi'. Dengiz, muncha hovlihasan, Qayiklatu-ni irgʻitasan, Togday-togʻday toʻlhinlarni Sohillarga sen otasan (Gʻayratiy). Bu ot asli -qin qushimchasi bilan yasalgani aniq, lekin bu soʻzning tol-qismini aniq izohlash qiyin. Tolgʻa- soʻzi bilan qiyos-lashdan kurinib turibdiki (ДС, 573), qadimgi turkiy tilda ' ailantar-', 'bura-' maʼnosini anglatga7?ol-feʼli mavjud boʻlgan; tolqin soʻzi ana shu feʼldan yasalgan boʻlsa kerak: tol- + qun = tolqun > tolqin.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Qattiq chayqalib turgan suv betidagi poʻrtana; dolgʻa. ◆ Daryo toʻlqini. Qa-yiq toʻlqinda qalqib bormoqda. Dengiz toʻlqinga keldi. sht Dengiz, muncha hovliqa-san, Qayiqlarni irgʻitasan, Togʻday-togʻ-day toʻlqinlarni Sohillarga sen otasan. Gʻayratiy . ◆ Birdan suv chayqalib, toʻlqin turdi. Toʻlqin koʻtarila-koʻtarila, biz tomonga yetib keldi. H. Nazir, «Yonar daryo» . Koʻprik tagidan shitob bilan oʻtayotgan Anhor toʻl-qinlari goʻyo pastdan qaynab chiqar va yuma-lab-yumalab oqardi. P. Qodirov, Uch ildiz.

2 koʻchma Shakli, harakati va b. belgisi bilan shu hodisani bildiruvchi narsalarga nisbatan qoʻllanadi. ◆ Shamol toʻlqini. Qum toʻlqini. m ◆ Havo toʻlqini zarbidan daraxtlar egilar, shoxlari sinib tushardi. A. Qahhor, «Oltin yulduz» . ◆ "Xonga arzga boram iz", "Jabr-zulmdan dod" degan xalq toʻlqini Xivaga tomon oqib kelavergan. J. Sharipov, «Xorazm» . ◆ Uning ruhi ashulaning goh joʻshqin, goh ipakdek, nurdek mayin toʻlqinida oqib borardi. Shuxrat, «Shinelli yillar» . ◆ Toʻlqin-toʻlqin uchib kelar kuy, Yuragimni quchib kelar kuy. G. Joʻrayeva .

3 koʻchma His-tuygʻu, ichki kechinma va sh.k. ning joʻshqin harakati, toʻlgʻanishi, gʻa-layoni; tugʻyon. ◆ Gʻazab toʻlqinlari. n ◆ Yangiyer qandaydir katta bir quvonch toʻlqinida su-zar edi. Sh. Gʻulomov, «Yorqin ufqlar» . ◆ Mam-lakatda.. xon-beklar zulmi avjiga mindi. Bularni oʻz koʻzi bilan koʻrgan Avaz naf-ratlanib, yurak toʻlqinini qogʻozga bitdi. J. Sharipov, «Xorazm» . Elmurod, ichidan toʻl-qin urgan gʻazabini yashira olmay.. soʻradi. P. Tursun, Oʻqituvchi.

4 fiz. Fizik muhitdagi tebranma hara-kat. ◆ Tovush toʻlqinlari. Elektromagnit toʻlqinlar. Qisqa toʻlqinlar.

5 Toʻlqin (erkaklar ismi).


Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ТЎЛҚИН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

toʻlqin

Tillar[tahrirlash]

[[s:ЎТИЛ/{{{1}}}|{{{1}}}]]. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Ruscha ru

toʻlqin
1 волна; ◆ dengiz ~i морская волна; ◆ qisqa ~lar физ. короткие волны; ◆ tovush ~lari звуковые волны;
2 Тулкин (имя собств. мужское); ◆ 

  • yurak ~i душевная тревога, трепет.