yetmoq

Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yet-moq

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. Yurib, yoʻnalib, maʼlum bir yerga, joyga, manzilga borib olmoq. ◆ Haydar ota Koʻtarmaga xuftondan keyin yetdi. Abdulla Qahhor, „Asror bobo“ ◆ Eshik oldiga yetganida, negadir oʻzining ham oʻsha yoqqa talpinayotganini sezib, hayajon ichida tutqichni ushladi. Oʻtkir Hoshimov, „Qalbingga quloq sol“
2. Quvib, tenglashib olmoq. ◆ Oshiqmagan quyonga yetibdi. Maqol ◆ Qistasa ham, yetolmaydi bedovlar. "Malikai ayyor"
3. Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi biror joyga bormoq (ovoza, gap, xat-xabar va shu kabilar haqida). ◆ Bu xabar bizgacha yetib keldi. Bu gap uning qulogʻiga yetmasin. ◆ Hay deganda, haqqa yetgay nolishim. "Malikai ayyor"
4. Boʻy, hajm, miqsor, daraja jihatidan boshqasiga teng boʻlmoq, tenglashmoq, barobar kelmoq. ◆ Devor oʻlguday baland-da, boʻyi yetmadi. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“ ◆ Borakallo, goʻsht toʻgʻrashda senga yetadigani yoʻq.. Komil Yashin, „Hamza“
5. Taʼmin etadigan, kifoya kiladigan miqdorda boʻlmoq. ◆ Joy hammaga yetadi. ◆ Oz boʻlsa yetar, koʻp boʻlsa ketar. Maqol ◆ Qandoq qilay, oʻrtoqjon, boshqa ishlarni yigʻishtiray desam, oylik yetmaydi. Abdulla Qahhor, „Qanotsiz chittak“ ◆ Saroydan tushadigan hadyalarni bir oy toʻplaganda, toʻrt qadoq etga yetmaydi. Sa’dulla Siyoyev, „Yorugʻlik“
6. Muvaffaq, muyassar boʻlmoq; erishmoq. ◆ Yaxshi bilan yurdim - yetdim murodga, yomon bilan yurdim - qoldim uyatga. Maqol ◆ Qani endi, dunyoda vafo boʻlsa, har kim tilagiga yetsa. Abdulla Qahhor, „Shohi soʻzana“
7. Kifoya qilmoq. ◆ Onang bechoraga otangdan ikkita sagʻir bilan qolib, koʻrgan kunlari ham yetadi. A. Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Qoʻy endi, oʻzimning qiynalayotganim ham yetadi. Nazir Safarov, „Sharq tongi“
8. Maʼlum bir yoshgacha yashab bormoq, umr koʻrmoq. ◆ Otam saksonga yetdi. m ◆ Oltmish toʻrt yoigga yetdim, oʻgʻlim-qizim boʻlmadi. A. Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“ .
9. Kelmoq; boshlanmoq. ◆ Vaqti yetdi. Kuni yetdi. ◆ Kunlar oʻtdi, vaʼdaning muddati yetdi. U. Ismoilov, „Saylanma“
10. Talab, meʼyor darajasida boʻlmoq. ◆ Qilichning ishlovi yetgan, Tekkan omon qol-masin deb, Zaharning suvini yalatgan. "Malikai ayyor"
11. koʻm. fl. vazifasida. Yetakchi feʼldagi harakatning oxirigacha, tugal bajarilishi maʼnosini bildiradi. ◆ Yoʻq, hali anglab yetganingizcha yoʻq. Nazir Safarov, „Uygʻonish“ ◆ Ota-onasiga oʻz soʻzini oʻtkazishga Saidiy ishonib yetmadi. Abdulla Qahhor, „Sarob“

Aqli yetmoq - q. aql.
Boshiga yetmoq - q. bosh.
Boshi koʻkka (yoki osmonga) yetmoq - q. bosh.
Boʻyi(ga) yetmoq - q. boʻy.
Koʻzi yetmoq - q. koʻz.
Nima yetsin - hech narsa teng kelolmaydigan ish, narsa va shu kabilar haqida aytiladigan ibora. ◆ Ehe, kitob oʻqishga nima yetsin. Parda Tursun, „Oʻqituvchi“
Ogʻzi qulogʻiga yetdi - q. ogʻiz.
Pichoq suyakka yetdi - q. suyak.
Tagiga yetmoq - q. tag.
Qoʻli yetmoq - q. qoʻl.

Antonimlari

ЕТМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Feʼl

yetmoq yetmoq

• Yoqutcha _sah : сит, тиий

Ruscha _ru

yetmoq
1 хватать, быть достаточным (для кого-чего-л.); kitob hammaga yetadi книг всем хватит; vaqt yetmadi времени не хватило; menga joy yetmay qoldi мне не хватило места; bunga pul yetmas пожалуй, на это не хватит денег; kuchim yetgancha ishladim я работал по мере сил (сколько хватило сил); suv yetmaganidan из-за нехватки воды; yetdi-yu turdi хватило как раз;
2 доходить; доезжать; добираться; достигать; biz eson-omon yetdik мы благополучно доехали; Toshkentga yetay deb qoldik мы приближаемся к Ташкенту; ◆ borib yetmoq или etib bormoq дойти; доехать; добраться; ish shunga borib yetdiki... дело дошло до того,что...; yetib kelmoq прийти; приехать, прибыть; qiz muyulishga yetganda toʻxtadi дойдя до поворота, девушка остановилась;
3 достигать, добиться; murodga (или maqsadga) ◆ yetmoq достигать цели; yaxshi bilan yurdim - yetdim murodga, yomon bilan yurdim - qoldim uyatga посл. с хорошим (человеком) поведешься - достигнешь цели, а с плохим поведешься - осрамишься;
4 достигать (какого-л. предела), дойти; hosildorlik 40 sentnerga yetdi урожайность достигла 40 центнеров; chorva tuyogʻi mingtaga yetdi поголовье скота достигло тысячи; boʻyi(ga) yetgan достигший совершеннолетия, совершеннолетний; yoshiga yetgan bola годовалый ребёнок;
5 доставать, дотягиваться; uning qoʻli shipga yetadi он рукой достаёт до потолка, tokchaga boʻyim yetmaydi я не дотянусь до полки;
6 догонять; поравняться; men unga yetib oldim я поравнялся с ним; ◆ quvib yetmoq va uzib oʻtmoq догнать и перегнать;
7 дожить; yozga yetib olaylikchi, bir gap boʻlar доживём до лета, а там видно будет;
8 наступать; qish ham yetib keldi и зима наступила; kuni yetdi ему пришло время умирать; пришёл его смертный час; uning oy-kuni yetdi ей пришло время родить, у неё наступило время родов; vaqti-soati yetdi наступило время (чего-л.);
9 входит в состав сложных глаголов и устойчивых словосочетаний; aqlim yetdi 1) я понял; я сообразил, я постиг умом; 2) я поверил (в возможность чего-л.); bunga aql yetmaydi 1) уму непостижимо, это невозможно понять; 2) не верится (в возможность этого); ◆ tagiga yetmoq 1) докопаться (до смысла, истины и т. п.); постичь; 2) погубить (кого-л.); ◆ qadriga yetmoq оценить по достоинству; ongiga (miyasiga) ◆ yetmoq дойти до сознания; ◆ ishonib yetmoq убедиться вполне полностью; bunga mening koʻzim yetmaydi я не верю в это, я не считаю это возможным (т. е. я скептически отношусь к этому); ◆ maʼnosiga yetmoq понять (постигнуть) смысл; * nima yetsin! что может быть лучше!; kitob oʻqishga nima yetsin! что может быть лучше чтения книг!