yol

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

yol

yoʻl


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

yol I

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yol

Aytilishi

Etimologiyasi

YOL I ’qayvon boʻynidagi uzun tuklar’. Yo l i huyuh eshakdan yagʻir boʻlgan ot yaxshi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu ot ya:l tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, III, 86), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 175; DS, 227); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:l > yal > yâl.

YOL II ’sayr\ ’dam’ (oz ishlatiladi). Yashil oʻrmon boʻlur hali koʻl aylanasi, Yoz kunlari yo l etgali hushlar panasi (Mirtemir). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot yal tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 85); oʻzbek tshshda a unlisi â unli — siga almashgan: yal > yâl.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.
0. JL. — ot gardanidagi moʻy

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

Bir qator hayvonlar gardani (boʻyni)da boʻla-digan uzun yung, qil tutamlari. ◆ Sher yoli. yash Bugʻdoypoya yoqalaboʻtgan tuproq yoʻlda oq yolini yelpitib, boʻz ot yoʻrgʻalayapti. Sh. Xol-mirzayev, «Bodom qishda gulladi» . ◆ Tevarakda-gi kishilar bir menga va bir toychamga qaray-dilar. Men uyalib, toychamning yolini taray-man. A. Qodiriy, «Uloqsa» .

Yuragida (yoki koʻkragida) yoli bor Xaqikiy erkak, mard. ◆ Lekin choʻlda yuragida yoli bor bahodirlar qoldi. Nazarmat, «Joʻrlar baland sayraydi» . ◆ -Qani, yuragida yoli bor sherlar boʻlsa, maydonga chiqsin, kanal qazib, qoʻriq ochamiz, — dedi Hamza. N.Safarov, «Olovli izlar» .

Sinonimlari

Antonimlari

yol II

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

yol

Aytilishi

Etimologiyasi

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

shv. Sayr, istirohat. ◆ Yashil oʻrmon boʻlur hali Koʻl aylanasi, Yoz kunlari yol etka-li Qushlar panasi. Mirtemir . ◆ Hali ishga rux-sat yoʻq! Uch kun avval keldingiz, hozircha yol etingiz. Yashin va M . Rahmon, Sirdaryo. ◆ Quyosh nimadandir xijil boʻlib qochganday, bulutlar orasida yol etadi, nasim esa bayroqlarni tin-may oʻynatadi. Mirtemir, «Tingla, hayot» .

Sinonimlari

Antonimlari

ЁЛ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha ru

yol
грива; ◆ yol tagi загривок; ◆ yol-pardan]] ayrilmoq = bolupardan ayrilmoq (см. bolupar); * yuragida (или koʻkragida) ◆ yoli bor yigit смелый, храбрый парень; настоящий мужчина.


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

yol

yoʻl