in

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

in

in


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

in

Aytilishi

Etimologiyasi

IN ’qush, hasharot, hayvonlarning yashash uchun qurgan joyi’. Arining i n i n i buzib tashladik. Qadimgi turkiy tilda 'yirtqich hayvon uyasi’ maʼnosini anglatgan bu ot asli yin tarzida talaffuz qilingan boʻlib (Devon, III, 11), oʻsha davrlardayoq soʻz boshlanishi — dagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan (Devon, I, 84; DS, 209): yin > in.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 Qush, qasharot va hayvonlarning yashash, bola ochish uchun qurgan joyi; uya. ◆ Qarqunoq ini. Arining ini. Tulkining ini. Yaxshi soʻz bilan ilon inidan chiqar. Maqol .

2 koʻchma Insonning yashash joyi; uy. ◆ Bu — issiq inni tashlab, sovuqda qaltirab, issiq inni qoʻmsash, degan soʻz edi. M. Ismoi-liy, «Fargʻona t» .o. ◆ [Odamzod] Kindik qoni toʻkilgan joyni tark etsa, qushmijoz boʻlib qolarkan. Qayerda yashash qulay boʻlsa, oʻsha yerga in quraverar ekan. "Yoshlik" .

3 koʻchma Biror narsa, odamlar egalla-gan joy; makon. ◆ Ayitboy jangovar uchuvchi boʻlgan ekan. U fashistlar iniga necha mar-ta/shb qirgʻin solibdi. Sh. Gʻulomov, «Qalb undaydi» . ◆ Baʼzi tashviqotchilar xurofotga, eskilikka qarshi majlislarda oʻt ochadilar.. birok, oʻz uylari xurofotning chirik ini eka-nini bilmaydilar. Oybek, «O» .v. shabadalar. ◆ Ular ochlik, qashshoqlik va kasalliklar ini boʻlgan xarob kulbalar oldida toʻp-toʻp yigʻi-lib, nimalardir toʻgʻrisida suhbatlashardi-lar. Oybek, «Nur qidirib» .

Ari(ning) ini Gavjum va serharakat (ti-nimsiz) joyga nisbatan qoʻllanadi. ◆ Guzar bir zumda ari iniga aylandi. M. Ismoiliy . Fargʻona t.o. Iniga (yoki in-iniga) urib (yoki kirib) ketmoq Oʻzini panaga (hech kim koʻrmaydigan, topmaydigan joyga) olmoq; yashirinmoq. ◆ ..karvonsaroy koʻpdan beri no-migagina karvonsaroy boʻlib.. ilgarigi chir-von sanaydigan mast-alast boyvachchalar in-iniga urib ketgan edi. H. Gʻulom, «Mashʼal» . ◆ Politsiya mahkamasining mirzasi Tojixon Tursunxoʻja oʻglining.. kelishi bilan odamlar in-iniga kiribketar edi. M. Muhammad-jonov, «Turmush urinishlari» . Sichqonning ini ming tanga q. sichqon. Sichqon sigʻmas iniga, gʻalvir bogʻlar dumiga q. sichqon.


Sinonimlari

Antonimlari

ИН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ruscha ru

in
1 гнездо (см. также uya);◆ arining ~i осиное гнездо; ◆ oʻrgimchak ~i паутина; ◆ ~ qilmoq, ~ solmoq свить гнездо;
2 нора, берлога; ◆ ayiqning ~i берлога медведя; ◆ sichqon sigʻmas ~iga, gʻalvir boylar dumiga посл. см. dum;◆ sichqonning ~i ming tanga погов. (букв. за нору мыши - тысячу теньга) куда бы скрыться (говорится при сильном испуге, стыде, смущении и т. п.); ◆ ~iga (или ◆  ~-~iga ) kirib ketmoq попрятаться по норам, разбежаться по закоулкам.


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

in

in