ot

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Azerbaijan.svg Ozarbayjoncha (az)

Ot

ot

dori, oʻt, zahar


Flag of the Crimean Tatar people.svg Qrim-tatarcha (crh)

Ot

ot


Flag of Karakalpakstan.svg Qoraqalpoqcha (kaa)

Sifat

ot


Flag of Novial.svg Novialcha (nov)

Andoza:nov-adj


Flag of Switzerland (Pantone).svg Romanshcha (rm)

Ot

ot


Flag of Sweden.svg Shvedcha (sv)

Ot

ot

Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

Ot

ot

{{#ifeq:||

Flag of Turkmenistan.svg Turkmancha (tk)

Ot

ot


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ot

Aytilishi

Etimologiyasi

OT I ’ism’. Ukangning o t i nima? Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz a:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 198; Devon, I, 107), oʻsha davrlardayoq a:    unlisining choʻziqlik belgisi

yoʻqolgan (ПДП, 361; DS, 64); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:t > at > ât.

OT II ’yirik ish-ulov hayvoni’. Yaxshi o t g a bir hamchi, yomon o t g a ming hamchi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz at tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 361; DS, 65); Mahmud Koshgʻariy bu soʻzni "qattiq talaffuz qilinadigan alif bilan" deb alohida taʼkidlaydi (Devon, I, 70); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: at > ât.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 1 Yakka tuyoqlilarga mansub oʻtxoʻr, sutemizuvchi yirik ish-ulov hayvoni. ◆ Oq ot. Qashqa ot. Yoʻrgʻa ot. Ot abzali. Otga taqa qoqmoq. Otga minmoq. Yaxshi otga bir qam-chi, yomon otga ming qamchi. Maqol . m ◆ Sidiq-jon egarga yaxshiroq oʻrnashib, otning ji-lovini silkidi. A. Qahhor, «Koʻshchinor chi-rokdari» . ◆ Uzoqdan ot yeldirib keluvchi otliq-ni koʻrgan Sodiq koʻchaning oʻrtasida toʻxtadi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

Ot zavodi Ot naslini yaxshilash va nasl-dor, yuqori sifatli otlarni koʻpaytirish bilan shugʻullanuvchi maxsus xoʻjalik, kor-xona. Ot kuchi maxe. 75 kg/m sekundga yoki 0,736 kvtga teng quvvat. ◆ 80 ot kuchiga ega boʻlgan traktor. Ot sporti Otda yurish, «mashq qilish musobaqalarining umumiy nomi» . ◆ Olimpiada oʻyinlari dasturiga ot spor-tining bir necha turlari kiritilgan. Ot oʻyin esk. 1) ayn. sirk. ◆ -Shu, teatr degani nima, ot oʻyinimi? — Abdishukurdan soʻradi choyfurush Sadriddin boyvachcha. Oybek, Tanlangan asarlar; 2) ayn. karusel.

2 Otning boshiga oʻxshatib yasalgan shaxmat donasi, asp. ◆ Otni yurmoq. Ot bshgan shoh bermoq.

3 Muchal yil hisobida yettinchi yil nomi. Uning yili ot.

Ot yili Muchal yil hisobida yettinchi yil (q. muchal). Ot mindirmoq Ot sovgʻa qil-moq, ot bilan mukofotlamoq. ◆ Eshitganlar shoirga rahmat aytib, biri tun kiydirib, biri ot mindiribdi. Shukrullo, «Saylanma» . ◆ Bugun biz kanal qazish muddatini tezla-tishga tashabbuskor boʻlgan ikki dongdor quruvchiga ot mindirmoqchimiz. S. Ahmad, «Ufq» . Ot solmoq ayn. ot qoʻymoq 2. Ot qoʻymoq 1) otning jilovini boʻsh qoʻyib yeldirmoq; 2) mingan otini biror kimsa tomon yoʻnal-tirib hujum qilmoq. ◆ Kecha-kunduz togʻma-togʻ dushmanga qarshi ot qoʻyib, ypyui ochamiz. M. Muhamedov, «Mashq» . Otday boʻlib ketmoq So-gʻaymoq, kasallikni unutib yubormoq. ◆ Ota, tashvish tortmang, sal oʻtmay otday boʻlib ketasiz. "Sharq yulduzi" . Otdan tushsa ham, egardan tushmaydi Ilgarigi mavqey yoki martabasidan tushgandan keyin ham takab-burligini tashlamagan kishi haqida. Otni qamchilamoq q. qamchilamoq.

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ot

Aytilishi

Etimologiyasi

II 1 Kishining shaxsiy ismi, nom. Chaqaloqqa ot qoʻymoq. Oti(ng) oʻchsin (oʻchgur)! qargʻ. Oti(ng) qursin (qurgʻur)! qargʻ. shsh /Mirzakarimboy:

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

◆ Oting nima jiyan?-Otim Yoʻlchi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Yaxshi qiz, kechirasiz, otingizni bilmayman, s iz xo-tirjam boʻling, biron joyi bir nima boʻlsa, oʻzim tuzatib beraman. S. Ahmad, «Ufq» .

2 Oʻrgatilgan hayvonlarning nomi; la-qab. ◆ Buning oti Toʻrtkoʻz emas. Arslon.

3 Umuman, narsalarning, hodisalar-ning nomi, nom biddiruvchi soʻz. ◆ Bu.. togʻning oti Muzloqedi. M. Ismoiliy, «Fargʻonat» .o. ◆ Mingoʻrik mavzei otidan ham maʼlum — bunda ming chogʻliq oʻrik daraxti oʻsgani uchun.. edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ [Safar boʻzchi:] Choʻzma kekirdagingni, buqoq.. andishaning otini qoʻrqoq qoʻydingmi?! A. Qodiriy, «Mehrobdan chayon» . ◆ [Jannat opa:] Qih.. haligi oti qursin.. Malikboyning maydonida! A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

Ot qoʻymoq Nom bermoq, atamoq. Oti yoʻq evf. Chayon haqida aytiladi. Otiga(gina) Shunchaki, koʻrinishga, nomiga. ◆ U otigagina rais, hamma ish muovin qoʻlida. yash Otigagina xon boʻlib oʻtiruvchi Xudoyorxon, Musul-monqul maydondan olinguncha oʻzining qoʻgʻir-choq sifat yura berishini tushundi. A. Qo-diriy, «Oʻtgan kunlar» . Otimni boshqa qoʻyaman
Qasam, ontni ifodalovchi ibora. ◆ Boshlangan ishni oxirigacha olib bormasam, otimni boshqa qoʻyaman. Oydin, «Sadagʻang boʻlay, komandir» .

4 Unvon, mansab, nom. ◆ Bir qari odamga "kuyovlik" otini berish ham uni kuyov boʻl-ganday quvontiradi. S. Ayniy, «Qullar» .

5 s. t. Zot, urugʻ. ◆ [Sunnat:] Kel, oʻsha Mu-harraming boʻlmasa, boshqasi-da, qiz oti qu-rib ketibdimi? Shuhrat, «Shinelli yillar» .

6 Shuqrat, dong. ◆ Yaxshidan ot qolar, yomondan dod qolar. Maqol . ◆ gsh Izlar boʻldim Qorajonning qizini, Ot koʻtargan Zulxu-morning oʻzini. Ergash Jumanbulbul oʻgʻli .

Ot chiqarmoq Nom chiqarmoq, dong ta-ratmoq, shuhrat qozonmoq, mashhur boʻl-moq, tanilmoq. ◆ Qoʻlingdan kelgancha chiqar yaxshi ot. Yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot! Ergash Jumanbulbul oʻgʻli .

7 Shaʼn, nomus, gʻurur. ◆ [Usta Olim:] Siz-ga xabar berib oʻtirishni yigitlik otiga ep bilmay, menga ham bir narsa sezdirmagan. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

8 tlsh. Predmetni bildirib, "kim?" yoki "nima?" soʻrogʻiga javob boʻladigan soʻz. ◆ Turdosh ot. Atoqli ot. Mavhum ot. shsh Biror shaxs, narsa yoki joyga atab qoʻyilgan nomlar atoqli opiar sanaladi. "Ona tili" darsligi .


Sinonimlari

Antonimlari

ОТ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ot

ot (koʻplik otlar)

Tillarda

Ruscha ru

ot I
1 конь, лошадь; // лошадиный, конский; конный; ◆ ~ chopmoq (или choptirmoq) скакать на лошади; ◆ ~da yurmoq ездить верхом на лошади; ◆ yaxshi ~ga bir qamchi, yomon ~ga ming qamchi посл. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - и тысячи мало; ◆ ~ tepkisini ~ koʻtarar посл. удар лошади выдержит (только) лошадь; ◆ ~ni kamchin bilan emas, yem bilan qayda посл. подгоняй лошадь не плетью, а кормом (соотв. не гони коня кнутом, а гони его овсом); ◆ ~ olmay oxur tuzat посл. исправь стойло до покупки лошади (во всяком деле надо быть предусмотрительным); ◆ ~ oriqlikda koʻrimsiz, qiz - yetimlikda посл. лошадь неприглядна в худобе, девушка в сиротстве; ◆ ~ingni yaxshi koʻrsang, ayilini mahkam tort посл. если любишь свою лошадь - подтяни подпругу потуже (если любишь своего ребёнка - держи его в строгости); ◆ ~dan tushsa ham, egardan tushmaydi посл. см. egar; ◆ ~ solmoq (или qoʻymoq) скакать на коне (нападая на кого-л., догоняя кого-л.); совершить конный рейд, конный набег; ◆ aravakash ~ ломовая лошадь; ◆ salt ~ верховая лошадь; ◆ ~ zavodi конный завод; ◆ ~ kuchi физ. лошадиная сила; ◆ ~ yili год лошади (седьмой год двенадцатилетнего животного цикла; см. muchal); ◆ ~-ulov тягло, тягловая сила; рабочий скот; ◆ ~-ulovsiz xoʻjalik хозяйство, не имеющее тягловой силы; ◆ ~-arava (букв. лошадь и арба) повозка;
2 шахм. конь; ◆ 

  • ~ oʻyin уст. 1) карусель 2) цирк; ◆ ~ sovutar 1) проводка лошади; 2) отдых, передышка.


ot II
1 имя; название; ◆ ~ingiz nima? как ваше имя?; как вас зовут?; ◆ ~ qoʻymoq или ◆  ~ bermoq назвать, дать (присвоить) имя;
2 известность, слава; ◆ ~ chiqarmoq прославиться; ◆ ~i borning ~i chiqar посл. конный славу себе добудет (игра слов, основанная на омонимии); ◆ yomon ~ chiqarmoq получать дурную славу; приобретать плохую репутацию;
3 грам. имя существительное; ◆ ~ga koʻchgan sifat субстантивированное прилагательное; ◆ 

  • ~i yoʻq (букв. безымянный) эвф. скорпион; ◆ ~iga(gina) только и славы (что); только и названия; только номинально; ◆ ~imni boshqa qoʻyaman выражение клятвы; я изменю своё имя (если..., если не...), я буду не я (если.., если не...).