ot

Vikilug‘at dan olingan


Flag of Azerbaijan.svg Ozarbayjoncha (az)

Ot

ot

dori, oʻt, zahar


Flag of the Crimean Tatar people.svg Qrim-tatarcha (crh)

Ot

ot


Flag of Karakalpakstan.svg Qoraqalpoqcha (kaa)

Sifat

ot


Flag of Novial.svg Novialcha (nov)

Andoza:nov-adj


Flag of Switzerland (Pantone).svg Romanshcha (rm)

Ot

ot


Flag of Sweden.svg Shvedcha (sv)

Ot

ot


Flag of Turkey.svg Turkcha (tr)

Ot

ot


Flag of Turkmenistan.svg Turkmancha (tk)

Ot

ot


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ot

Aytilishi

Etimologiyasi

OT I ’ism’. Ukangning o t i nima? Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz a:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 198; Devon, I, 107), oʻsha davrlardayoq a:    unlisining choʻziqlik belgisi

yoʻqolgan (ПДП, 361; DS, 64); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:t > at > ât.

OT II ’yirik ish-ulov hayvoni’. Yaxshi o t g a bir hamchi, yomon o t g a ming hamchi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz at tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 361; DS, 65); Mahmud Koshgʻariy bu soʻzni "qattiq talaffuz qilinadigan alif bilan" deb alohida taʼkidlaydi (Devon, I, 70); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: at > ât.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1 1 Yakka tuyoqlilarga mansub oʻtxoʻr, sutemizuvchi yirik ish-ulov hayvoni. ◆ Oq ot. Qashqa ot. Yoʻrgʻa ot. Ot abzali. Otga taqa qoqmoq. Otga minmoq. Yaxshi otga bir qam-chi, yomon otga ming qamchi. Maqol . m ◆ Sidiq-jon egarga yaxshiroq oʻrnashib, otning ji-lovini silkidi. A. Qahhor, «Koʻshchinor chi-rokdari» . ◆ Uzoqdan ot yeldirib keluvchi otliq-ni koʻrgan Sodiq koʻchaning oʻrtasida toʻxtadi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

Ot zavodi Ot naslini yaxshilash va nasl-dor, yuqori sifatli otlarni koʻpaytirish bilan shugʻullanuvchi maxsus xoʻjalik, kor-xona. Ot kuchi maxe. 75 kg/m sekundga yoki 0,736 kvtga teng quvvat. ◆ 80 ot kuchiga ega boʻlgan traktor. Ot sporti Otda yurish, «mashq qilish musobaqalarining umumiy nomi» . ◆ Olimpiada oʻyinlari dasturiga ot spor-tining bir necha turlari kiritilgan. Ot oʻyin esk. 1) ayn. sirk. ◆ -Shu, teatr degani nima, ot oʻyinimi? — Abdishukurdan soʻradi choyfurush Sadriddin boyvachcha. Oybek, Tanlangan asarlar; 2) ayn. karusel.

2 Otning boshiga oʻxshatib yasalgan shaxmat donasi, asp. ◆ Otni yurmoq. Ot bshgan shoh bermoq.

3 Muchal yil hisobida yettinchi yil nomi. Uning yili ot.

Ot yili Muchal yil hisobida yettinchi yil (q. muchal). Ot mindirmoq Ot sovgʻa qil-moq, ot bilan mukofotlamoq. ◆ Eshitganlar shoirga rahmat aytib, biri tun kiydirib, biri ot mindiribdi. Shukrullo, «Saylanma» . ◆ Bugun biz kanal qazish muddatini tezla-tishga tashabbuskor boʻlgan ikki dongdor quruvchiga ot mindirmoqchimiz. S. Ahmad, «Ufq» . Ot solmoq ayn. ot qoʻymoq 2. Ot qoʻymoq 1) otning jilovini boʻsh qoʻyib yeldirmoq; 2) mingan otini biror kimsa tomon yoʻnal-tirib hujum qilmoq. ◆ Kecha-kunduz togʻma-togʻ dushmanga qarshi ot qoʻyib, ypyui ochamiz. M. Muhamedov, «Mashq» . Otday boʻlib ketmoq So-gʻaymoq, kasallikni unutib yubormoq. ◆ Ota, tashvish tortmang, sal oʻtmay otday boʻlib ketasiz. "Sharq yulduzi" . Otdan tushsa ham, egardan tushmaydi Ilgarigi mavqey yoki martabasidan tushgandan keyin ham takab-burligini tashlamagan kishi haqida. Otni qamchilamoq q. qamchilamoq.

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

ot

Aytilishi

Etimologiyasi

II 1 Kishining shaxsiy ismi, nom. Chaqaloqqa ot qoʻymoq. Oti(ng) oʻchsin (oʻchgur)! qargʻ. Oti(ng) qursin (qurgʻur)! qargʻ. shsh /Mirzakarimboy:

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

◆ Oting nima jiyan?-Otim Yoʻlchi. Oybek, «Tanlangan asarlar» . ◆ Yaxshi qiz, kechirasiz, otingizni bilmayman, s iz xo-tirjam boʻling, biron joyi bir nima boʻlsa, oʻzim tuzatib beraman. S. Ahmad, «Ufq» .

2 Oʻrgatilgan hayvonlarning nomi; la-qab. ◆ Buning oti Toʻrtkoʻz emas. Arslon.

3 Umuman, narsalarning, hodisalar-ning nomi, nom biddiruvchi soʻz. ◆ Bu.. togʻning oti Muzloqedi. M. Ismoiliy, «Fargʻonat» .o. ◆ Mingoʻrik mavzei otidan ham maʼlum — bunda ming chogʻliq oʻrik daraxti oʻsgani uchun.. edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . ◆ [Safar boʻzchi:] Choʻzma kekirdagingni, buqoq.. andishaning otini qoʻrqoq qoʻydingmi?! A. Qodiriy, «Mehrobdan chayon» . ◆ [Jannat opa:] Qih.. haligi oti qursin.. Malikboyning maydonida! A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

Ot qoʻymoq Nom bermoq, atamoq. Oti yoʻq evf. Chayon haqida aytiladi. Otiga(gina) Shunchaki, koʻrinishga, nomiga. ◆ U otigagina rais, hamma ish muovin qoʻlida. yash Otigagina xon boʻlib oʻtiruvchi Xudoyorxon, Musul-monqul maydondan olinguncha oʻzining qoʻgʻir-choq sifat yura berishini tushundi. A. Qo-diriy, «Oʻtgan kunlar» . Otimni boshqa qoʻyaman
Qasam, ontni ifodalovchi ibora. ◆ Boshlangan ishni oxirigacha olib bormasam, otimni boshqa qoʻyaman. Oydin, «Sadagʻang boʻlay, komandir» .

4 Unvon, mansab, nom. ◆ Bir qari odamga "kuyovlik" otini berish ham uni kuyov boʻl-ganday quvontiradi. S. Ayniy, «Qullar» .

5 s. t. Zot, urugʻ. ◆ [Sunnat:] Kel, oʻsha Mu-harraming boʻlmasa, boshqasi-da, qiz oti qu-rib ketibdimi? Shuhrat, «Shinelli yillar» .

6 Shuqrat, dong. ◆ Yaxshidan ot qolar, yomondan dod qolar. Maqol . ◆ gsh Izlar boʻldim Qorajonning qizini, Ot koʻtargan Zulxu-morning oʻzini. Ergash Jumanbulbul oʻgʻli .

Ot chiqarmoq Nom chiqarmoq, dong ta-ratmoq, shuhrat qozonmoq, mashhur boʻl-moq, tanilmoq. ◆ Qoʻlingdan kelgancha chiqar yaxshi ot. Yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot! Ergash Jumanbulbul oʻgʻli .

7 Shaʼn, nomus, gʻurur. ◆ [Usta Olim:] Siz-ga xabar berib oʻtirishni yigitlik otiga ep bilmay, menga ham bir narsa sezdirmagan. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» .

8 tlsh. Predmetni bildirib, "kim?" yoki "nima?" soʻrogʻiga javob boʻladigan soʻz. ◆ Turdosh ot. Atoqli ot. Mavhum ot. shsh Biror shaxs, narsa yoki joyga atab qoʻyilgan nomlar atoqli opiar sanaladi. "Ona tili" darsligi .


Sinonimlari

Antonimlari

ОТ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari

Ot

ot

Tillarda

Ruscha ru

ot I
1 конь, лошадь; // лошадиный, конский; конный; ◆ ~ chopmoq (или choptirmoq) скакать на лошади; ◆ ~da yurmoq ездить верхом на лошади; ◆ yaxshi ~ga bir qamchi, yomon ~ga ming qamchi посл. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - и тысячи мало; ◆ ~ tepkisini ~ koʻtarar посл. удар лошади выдержит (только) лошадь; ◆ ~ni kamchin bilan emas, yem bilan qayda посл. подгоняй лошадь не плетью, а кормом (соотв. не гони коня кнутом, а гони его овсом); ◆ ~ olmay oxur tuzat посл. исправь стойло до покупки лошади (во всяком деле надо быть предусмотрительным); ◆ ~ oriqlikda koʻrimsiz, qiz - yetimlikda посл. лошадь неприглядна в худобе, девушка в сиротстве; ◆ ~ingni yaxshi koʻrsang, ayilini mahkam tort посл. если любишь свою лошадь - подтяни подпругу потуже (если любишь своего ребёнка - держи его в строгости); ◆ ~dan tushsa ham, egardan tushmaydi посл. см. egar; ◆ ~ solmoq (или qoʻymoq) скакать на коне (нападая на кого-л., догоняя кого-л.); совершить конный рейд, конный набег; ◆ aravakash ~ ломовая лошадь; ◆ salt ~ верховая лошадь; ◆ ~ zavodi конный завод; ◆ ~ kuchi физ. лошадиная сила; ◆ ~ yili год лошади (седьмой год двенадцатилетнего животного цикла; см. muchal); ◆ ~-ulov тягло, тягловая сила; рабочий скот; ◆ ~-ulovsiz xoʻjalik хозяйство, не имеющее тягловой силы; ◆ ~-arava (букв. лошадь и арба) повозка;
2 шахм. конь; ◆ 

  • ~ oʻyin уст. 1) карусель 2) цирк; ◆ ~ sovutar 1) проводка лошади; 2) отдых, передышка.


ot II
1 имя; название; ◆ ~ingiz nima? как ваше имя?; как вас зовут?; ◆ ~ qoʻymoq или ◆  ~ bermoq назвать, дать (присвоить) имя;
2 известность, слава; ◆ ~ chiqarmoq прославиться; ◆ ~i borning ~i chiqar посл. конный славу себе добудет (игра слов, основанная на омонимии); ◆ yomon ~ chiqarmoq получать дурную славу; приобретать плохую репутацию;
3 грам. имя существительное; ◆ ~ga koʻchgan sifat субстантивированное прилагательное; ◆ 

  • ~i yoʻq (букв. безымянный) эвф. скорпион; ◆ ~iga(gina) только и славы (что); только и названия; только номинально; ◆ ~imni boshqa qoʻyaman выражение клятвы; я изменю своё имя (если..., если не...), я буду не я (если.., если не...).