qarama-qarshi

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

qa-ra-ma—qar-shi

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

QARAMA—QARSHI ' bir—biriga zid'; 'bir-biri-ning roʻparasida turgan', ' roʻpara'. Bu ikki tovush qarama—qarshi tomondan kelgan kuchli toʻl-qinlardek bir-biri bilan toʻqnashdi (Shuhrat). Bu soʻzning chiziqcha bilan yozilishi uning asli tojikcha ba yordamchisi qatnashadigan takror soʻz ekanidan darak be-radi. Haqiqatan, L.Z.Budagov lugʻatida shunday soʻz kel— tirilgan: qarshu baqarshu (ССТТН, II, 10). Qadimgi turkiy tildayoq qarshu soʻzi asosan qarshï tarzida talaffuz qilingan. Keyinchalik ba yordamchisi tarki — bidagi b undoshi m undoshiga almashgan (Shunday soʻz OʻTILda berilgan: qarshima—qarshi — II, 558). Soʻngra bu takror soʻzning birinchi qismidagi sh undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan, shundan keyin ï unlisi a unlisiga almashgan; a unlilari ä unlilariga almashgan, ï unli — sining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qarshu ba qarshu > qarshïma—qarshï > qarïma—qarshï > qarama—qarshï > qärämä-qärshi.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 Bir-biriga toʻgʻri kelmaydigan, xilof, biri ikkinchisini inkor etadigan, bir-biriga zid, xilof. Qarama-qarshi fikrlar. Qarama-karshi ta-lablar. n Gʻulomjon shu xil karama-kar-shi oʻylar bilan etini yeb, uzok oʻtirdi. Ke-tay desa, ilinj koʻymaydi, ketmay desa — oʻkinch. M. Ismoiliy, Fargʻona t. o. Ammo har gal ekspeditsiyalar bir-biriga qarama-Karshi, chalkash axborotlar koldirishgan. S. Karomatov, Oltin qum.

2 Maqsad, mavqe va sh.k. jihatdan oʻzaro teskari, qarshi holatda boʻlgan; muxolif. Qarama-karshi kuchlar.

3 Biri ikkinchisining roʻparasida boʻl-gan, bir-biriga qarab turgan, roʻbaroʻ. Qa-rama-karshi binolar. Qarama-karshi joylash-tirmoq■

4 Biri ikkinchisiga qarshi yoʻnalgan, qarshi yoʻnalishdagi. Qarama-qarshi shamol. yash Odamlar hamon keti uzilmay, bir kis-mi xiyobon tomon, boshka qasmi karama-karshi tomonga oshikardi. S. Karomatov, Oltin qum. Yoʻlning chetidan katta soy okib yotardi. U yoʻlga karama-karshi oqar-di. K. Yashin, Hamza.

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ҚАРАМА-ҚАРШИ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

qarama-qarshi

Ruscha ru

qarama-qarshi
1 навстречу; лицом к лицу, друг против друга, напротив; ◆ qarama-qarshi kelmoq попасться навстречу;
2 противоположный, противоречивый; ◆ qarama-qarshi boʻlmoq быть противоречивым; противоречить; ◆ uning nutqida qarama-qarshi fikrlar bor в его речи есть противоречия (букв. противоречивые мысли); ◆ qarama-qarshi qoʻymoq противопоставлять.