yoʻsin

Vikilug‘at dan olingan
Jump to navigation Jump to search


Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
[tahrirlash]

yoʻsin I[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

yoʻ-sin

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

YOʻSIN I ’usul’, ’tarz’, ’tariqa’. Boy .. avvalgi y oʻ s i n d a, lekin ohistaroh gapira boshladi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz yosun tarzida talaffuz qilingan (ДС, 275), oʻzbek tilida u unlisi i unlisiga almashgan: yosun > yosin. Bu soʻz turkiy va moʻgʻil tillariga mushtarak deb qaraladi, lekin tarkibi aniq izohlanmaydi (ЭСТЯ, IV, 32). Bu soʻz oxiridagi -(u)n qismi ot yasovchi qoʻshimcha ekani koʻrinib turibdi, biroq yasash asosi aniq emas (Yasash asosi boʻlib ’yoʻl-yoʻriq koʻrsat-’ maʼnosini anglatgan feʼl xizmat qilgan boʻlsa kerak).

YOʻSIN II ’zax yer, tosh, daraxt ustida oʻsadigan il-dizsiz mayda oʻsimlik’. Katta tosh ustini y oʻ s i n hoplabdi. Bu soʻz asli yosun tarzida talaffuz qilin-gan (ЭСТЯ, IV, 231), oʻzbek tilida u unlisi i unlisiga almashgan: yosun > yosin. Bu soʻz tarkibida ot yasovchi -(u)n qoʻshimchasi mavjudligi koʻrinib turibdi, lekin yasash asosi boʻlib kelgan soʻz (f>yeʼl) aniq emas (Bu soʻz ’nam holatda boʻl-’ maʼnosini anglatgan feʼl boʻlsa ke — rak, chunki bu oʻsimlik nam joyda paydo boʻladi).
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

1 kam qoʻll. Holat, tarz. ◆ Sha-karning yoʻsini oʻzgarmagan, uncha-muncha gap, nasihat bakor kelmasligi koʻrinib turibdi. H. Nazir, «Koʻkterak shabadasi» .

2 koʻm. vzf. Oʻxshatish, qiyos maʼnosini bildiradi. ◆ Otabekning Margʻilonga borib kelishi shu yoʻsinda edi. A. Qodiriy, «Oʻtgan kunlar» . Soʻngra [qizcha) ◆ oʻz ishidan minnat-dor yoʻsinda qora koʻzlarini atrofga bir javdiratib oldi-da, tez chiqib ketdi. P. Tursun, «Oʻqituvchi» . ◆ Shu yoʻsin qizlar oʻzlari-ning bir oʻrtoqlarini xotinlik dunyosiga uzatib, majlisdan tarqalishdilar. A. Qo-diriy, «Oʻtgan kunlar» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

yoʻsin II[tahrirlash]

Morfologik va sintaktik xususiyatlari[tahrirlash]

yoʻ-sin

Aytilishi[tahrirlash]

Etimologiyasi[tahrirlash]

Maʼnoviy xususiyatlari[tahrirlash]

Maʼnosi[tahrirlash]

Zax yerlarda, tosh, daraxtlar ustida oʻsadigan ildizsiz mayda oʻsimlik, mox. ◆ Tosh ustini yoʻsin qoplabdi. n ◆ Chelakni toʻldirib, qaddini rostladi. Qum, suvdan yoʻsin, yodhidi kelardi. S. Gʻ1urov, «Narvoy» .

Sinonimlari[tahrirlash]

Antonimlari[tahrirlash]

ЙЎСИН. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Tarjimalari[tahrirlash]

Ruscha ru

yoʻsin I
порядок, способ, манера, образ; ◆ shu yoʻsinda таким образом; ◆ latifa yoʻsinidagi hikoyalar рассказы в стиле анекдотов; ◆ Boy... avvalgi yoʻsinda, lekin ohistaroq gapira boshladi (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Бай... начал рассказывать как прежде, но потише.

yoʻsin II
мох.