tushmoq

Oʻzbekcha (uz)

Morfologik va sintaktik xususiyatlari

tush-moq

Etimologiyasi

TUSH- 'yuqoridan pastga harakatlan-'. Bu kishi otdan tushsa ham, egardan tushmaydi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu Feʼl asli tüsh- tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 436; Devon, II, 20; DS, 600); oʻzbek tilida oʻ unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: tüsh— > tush—.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

Maʼnoviy xususiyatlari

Maʼnosi

1. Yuqoridan, balanddan yoki biror narsa ustidan pastga tomon harakat qilmoq; yoʻnalmoq. ◆ Yerdan chiqdimi, osmondan tushdimi, yoʻlda bittasi paydo boʻlib qolsami?! O. Moʻminov, „Xiyobondagi uch uchrashuv“ ◆ Mashina shundoqqina Mengliboyning yoniga kelib toʻxtadi-yu, undan eshikni tarsillatib ochib, Hazratqul bilan Temurlang tushdi. Said Ahmad, „Yulduz“ ◆ Sen baland togʻ uzra erding misli ohu yoki qush, Yolvorib men pastda derdim: Bir nafas yonimga tush. Erkin Vohidov, „Muhabbat“
2. Chiqib joylashgan, oʻtirgan, boʻlgan joyini tark etib, yerga inmoq. ◆ Samolyotdan tushmoq. ◆ Aravadan tushmoq. ◆ Tomdan tushmoq. ◆ Avtobusdan tushmoq. ◆ Kechirasiz, qayerda tushmoqchilar? Xudoyberdi Toʻxtaboyev, „Shirin qovunlar mamlakati“ ◆ Vagondan eng keyin tushgan.. Ahmadjon: -Stroy [saf] boʻlmasdan shunday ketaversak boʻlmasmikan, - dedi. Abdulla Qahhor, „Oltin yulduz“
3. Oʻz joyidan chiqmoq, koʻchmoq; chiqib, koʻchib joyidan ketmoq, yoʻq boʻlmoq. ◆ Sochi tushmoq. Ilonning poʻsti tushibdi. Molning tuyogʻi tushibdi. ◆ Buning ustiga uning [Nafisaning] tishi tushgan - bu homilador vaqtida sodir boʻlgan edi. Mirmuhsin, „Topilgan husn“ ◆ [Yara] Usti qora qoʻtir boʻlib qotadi, u tushib ketgandan soʻng, yana teri asli, sogʻholiga qaytadi. Gazetadan
4. Mansab, lavozim va shu kabilardan ketmoq, boʻshamoq. ◆ Men xizmatdan tushgandan soʻng piyoda yurish yaxshi boʻladimi? Abdulla Qodiriy, „Mehrobdan chayon“ ◆ ..ikki haftadan soʻng boʻshashganicha qaytib keldi.. -Oq poshsho taxtdan tushgani bilan, oq amin aminligidan tushmapti, - dedi. Abdulla Qahhor, „Asror bobo“ ◆ Mana, mudirlikdan tushdi-yu, xiyla odamshavanda boʻlib qoldi. Parda Tursun, „Oʻqituvchi“
5. Mavqe, daraja, qiymat va sh.k. jihatdan darajasi pastlashmoq, boʻshashmoq. ◆ Shashtidan tushmoq. ◆ Hovridan tushmoq. ◆ Qadri tushmoq. ◆ Ruhi tushmoq. ◆ Fakultetimiz institut boʻyicha umumiy roʻyxatda beshinchi oʻringa tushib qolibdi. O‘tkir Hoshimov, „Qalbingga quloq sol“ ◆ Dunyo bozorida terilarimizning narxi tushmasa deyman. Said Ahmad, „Yulduz“
6. Quyi tomon yoʻnalmoq, quyi satxdan joy olmoq. ◆ Shaharga tushmoq. ◆ Bozorga tushmoq. ◆ Yerga tushmoq. ◆ Ular.. majnuntollar orasidan oʻtib, soyga tushdilar. Odil Yoqubov, „Er boshiga ish tushsa“ ◆ Kampir javob boʻlmaganidan hayron qoldi shekilli, zinalardan avaylab qadam bosib, hovliga tushdi. O‘tkir Hoshimov, „Qalbingga quloq sol“
7. Sathning biror tomoni, oʻrnidan joy olmoq, unda boʻlmoq. ◆ Yalpi shovqin bilan "tortishmachoq" boshlandi: qiz tomondan gumbazdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Eshqobil bunaqa davralarga koʻp tushgan. M. Hazratqulov, „Jurʼat“ ◆ Shamsi Toʻrayevich uning gaplariga quloq ham solmasdan, oldinga tushgancha loʻmbillab ketaverdi. N. Aminov, „Suvarak“
8. Turli tomosha va b. boʻladigan, koʻriladigan joyga kirmoq. ◆ Teatrga tushmoq. ◆ Sirkka tushmoq. ◆ Stadionga tushmoq. ◆ Ular faqat bir marta kinoga tushishdi. O‘tkir Hoshimov, „Qalbingga quloq sol“ ◆ U hordiq oqshomi hammomga tushditushmoqyu, xodmigarlardan biriga haligi soʻrogʻini berdi. Abdulla Qahhor, „Asarlar“
9. Davolanish, axloq tuzatish va sh.k. maskanga olinmoq, unda boʻlmoq. ◆ Qamoqqa (turmaga) tushmoq. ◆ Milisaga tushmoq. s. t. ◆ U faqat bir narsani - otasi kasalxonaga tushganini onasiga bildirmaslikni oʻylardi, xolos. Odil Yoqubov, „Er boshiga ish tushsa“ ◆ Ehtimol, koʻp ichib qoʻyib, hushyorxonaga tushgandir. "Mushtum"
10. Quyi tomon yoʻnalib, osilib, sathning maʼlum nuqtasiga yetmoq, oʻsha oʻrinda turmoq. ◆ Gavharning egnida guldor koʻk koʻylak.. qop-qora, uzun sochlari taqimiga tushib turibdi. Sa’dulla Siyoyev, „Yorugʻlik“ ◆ ..Hirot yigitlariga xos ixchamgina salla oʻrab olgan, sallaning zar chiziqli pechi yelkasiga tushib turar edi. Mirmuhsin, „Meʼmor“ ◆ Yoqimli sadoning sehriga berilib, koʻzlari sekin yumildi, boshi yana quyiroq tushdi. Oybek, „Tanlangan asarlar“
11. Kelin boʻlmoq; erga tegmoq, kuyovga chiqmoq. ◆ Singlim tushgan yerlarga Oy boʻlayin, yor-yor.. "Qoʻshiqlar" ◆ U kishi mening yangam boʻladi, akamga tushgan. "Guldasta" ◆ Hoy, Toʻraxon, Teshaboyga tushganingizga ham uch yil boʻp qoldi shekilli. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“
12. O‘zi birikib kelgan so‘z bildirgan ish, harakat, narsani bajarmoq, qilmoq maʼnosini bildiradi. ◆ Gapga tushmoq. ◆ Maqtanishga tushmoq. ◆ ..havaskor hofizlar qoʻshiq aytdi, shoʻx yigitlar oʻyin tushdi. S. Yunusov, „Kutilmagan xazina“ ◆ Kechashr tongotarga qadar Halimaxon qoʻshiq aytib, Tamaraxon raqsga tushgan joylarda boʻldik. "Oʻzbekiston qoʻriqlari"
13. Shaxs (kimsa)da shu feʼl birikkan soʻz bildirgan holat yuz berishi, uning shunday vaziyatda qolishi maʼnosini bildiradi. ◆ Sarosimaga tushmoq. ◆ Dahshatga tushmoq. ◆ Talvasaga tushmoq. ◆ Hayratga tushmoq. ◆ Bu manzarani koʻrib turgan xaloyiq bir lahza hayajonga tushib, sarosimalanib qoldi. Komil Yashin, „Hamza“ ◆ Bashirjon ham akaxonining bu sukutidan noqulay ahvolga tushib, lom-lim demay, unga zimdan bir qarab qoʻydi-da.. N. Aminov, „Suvarak“
14. Borliqda shu feʼl birikkan soʻz anglatgan narsaning yuzaga kelishi, boʻlishi maʼnosini bildiradi. ◆ Oqshom tushib, ziyofat yarimlaganda, hovliqib hudaychi kirdi. Sa’dulla Siyoyev, „Avaz“ ◆ Oraga bir lahza jimlik tushdi. Saida Zunnunova, „Yangi direktor“ ◆ Ular sovuq tushib qolmasdan koʻzlagan manzillariga yetish uchun tolmas qanotlarini betinim silkitardilar. Gazetadan
15. Biror ish, manbadan qoʻlga kirmoq, kelmoq (pul, daromad kabilar haqida). ◆ Tuzukkina tushib turadi, yashirishning hojati yoʻq. O. Moʻminov, „Xiyobondagi uch uchrashuv“ ◆ Oshihalolga tushadigan ovqat ortib qola boshladi. Sa’dulla Siyoyev, „Yorugʻlik“ ◆ Oʻgʻlimning qoʻliga pul tushdi deguncha yeb qoʻyadi. "Mushtum"
16. Maʼlum narsa, harakat-holatning biror kimsa yoki narsa uchun shu feʼl bogʻlangan soʻz anglatgan maʼnoda boʻlishini bildiradi. ◆ Yulduzingiz naq bir-biringizga toʻgʻri tushgan ekan, ikkingizning ham bir-biringizdan kamligingiz yoʻq! Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“ ◆ Bu yosh yigit, dunyoda muhabbatni har qanday qulfga tushadigan kalitga aylantirib olgan xotinlar ham borligini bilib qoʻysin.. Abdulla Qahhor, „Asarlar“ ◆ Uning surati ham asosiy maqsadga, Alisherning tabiatiga xoʻb muvofiq tushadi. Oybek, „Navoiy“
17. Shaxs uchun biror narsa qandaydir qiymat, miqdor bilan tegmoq, qoʻlga kirmoq, toʻgʻri kelmoq. ◆ Sarf-xarajat esa oltinning oʻzidan ham qimmatga tushayotgan edi. S. Karomatov, „Oltin qum“ ◆ Lekin oʻsha oʻtni sigirga yedirib, qachon sut boʻlishini poylab oʻtirgandan koʻra, oʻtning oʻzidan olsa, ham arzon, ham oson tusharkan. Shukrullo, „Saylanma“ ◆ Oʻziyam [beda] suv tekin tushdi. Oybek, „Tanlangan asarlar“
18. Urilmoq, tegmoq (biror narsa bilan boʻlgan zarb haqida). ◆ Shu shovqin-suron orasida Bektemirovning qorni va beliga bir-ikki tepki tushdi. Said Ahmad, „Hukm“ ◆ Birdan yelkamga tushgan mushtdan uygʻonib ketdim. Ergash Raimov, „Ajab qishloq“ ◆ Uning shapalogʻi sharaq etib Gʻulomning chap yuziga tushdi. M. Hazratqulov, „Jurʼat“
19. Paydo boʻlmoq, yuz bermoq. ◆ [Madrimboyning] Sariq-qoʻngʻir choʻqqi soqoliga birdan oq tushdi. Jumaniyoz Sharipov, „Xorazm“ ◆ -Jin-pin urganmi seni? - Ahmad brigadirning yuragiga gʻulgʻula tushdi.. Samar Nurov, „Narvon“ ◆ Suv qoʻyibman jiyda maydon burchiga, Xol tushibdir kelinchakning yuziga.. "Qoʻshiqlar" ◆ Bu fojia katta kemaga tushgan darzga oʻxshardi. Mirmuhsin, „Meʼmor“
20. Barpo etilmoq, qurilmoq. ◆ Yertoʻlalar birin-ketin yoʻqolib, oʻrniga uylar tusha boshladi. "Oʻzbekiston qoʻriqlari" ◆ Sidiqjonning diqqati.. terib qoʻyilgan son-sanoqsiz gʻishtga jalb boʻldi.. "Shu yerga maktab tushadi" [dedi xotin] Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Kanal tushmasdan ilgari bir odam Shahrixondan tuxum koʻtarsa, Uchqoʻrgʻondan koʻrinardi, shundoq yaydoq edi. "Oʻzbekiston qoʻriqlari"
21. Band holatga duchor boʻlmoq, ilinmoq. ◆ Tuzoqqa tushmoq. ◆ Qopqonga tushmoq. ◆ Toʻdadan ajralgan toʻrga tushar. Maqol ◆ Bobur Shayboniyxonning qoʻliga tushsa, tirik qutula olmasligini biladi. Pirimqul Qodirov, „Yulduzli tunlar“ ◆ Orqa tomonidan oʻq yogʻdirilayotganiga Durdi qilich hayron: "Nahotki qurshovga tushib qoldik", deb garang edi. Jumaniyoz Sharipov, „Xorazm“
22. Olinmoq, berilmoq (xat, ariza va shu kabilar haqida). ◆ Tinglovchilardan savol tushdi. ◆ Iltimos tushdi. ◆ Taklif tushdi. ◆ Oradan koʻp oʻtmay.. redaksiyaga shunday xat tushdi. "Mushtum" ◆ Majshsga.. yana oʻn toʻqqiz kishidan ariza tushdi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
23. Oʻzga uchun sarf-xarajat qilmoq, shunday sarf-xarajatga ilinmoq. ◆ Xotin kishi eriga xushomad qildimi.. bilingki, kattaroq bir narsaga tushirmoqchi. Sa’dulla Siyoyev, „Otliq ayol“ ◆ ..hali bitta morojniy emas, limonadga ham tushasiz.. Mirmuhsin, „Umid“
24. koʻm. fl. vzf. Harakatning qoʻqqisdan, kutilmaganda bajarilishi maʼnosini bildiradi; maʼnoni kuchaytiradi. ◆ Choʻchib tushmoq. ◆ Qoqilib tushmoq. ◆ Bu soʻzlar unga yoqib tushdi. ◆ -Ahmadjon ogʻa, - deb chaqirganini eshitdi. Yuragi bir sapchib tushdi. Sa’dulla Siyoyev, „Avaz“ ◆ Uning kattagina moʻylovi, qop-qora qoshi oʻziga yarashib tushgan. H. Shams, „Dushman“
    Asir tushmoq - bandilik holatida boʻlmoq, dushman qoʻliga tushmoq.
    Ayri tushmoq - q. ayri. ◆ Koʻzi xira tortib borardi, Ayri tushib yorugʻ olamdan. Xurshid Davron, „Bolalikning ovozi“
    Bosh(i)ga tushmoq - 1) qismatda toʻgʻri kelmoq, xohish-ixtiyordan tashqari hayotda duch kelmoq, toʻgʻri kelmoq. ◆ Boshga tushganni koʻz koʻrar. Maqol ◆ Nizomjon oʻz boshiga tushadigan savdolarning xuddi shu daqiqadan boshlanishini qayoqdan bilsin. Said Ahmad, „Ufq“ ◆ Dunyoning ishlari shunaqa ekan, doʻstim. Boshingizga tushgan ishlarning hammasidan xabarim bor. Komil Yashin, „Hamza“ 2) ayn. boʻyniga tushmoq. ◆ Oʻn besh yashar chogʻimda, Roʻzgʻor boshimga tushdi. "Oq olma, qizil olma"
    Boʻyniga tushmoq - q. boʻyin. ◆ Shunday qilib, movut mening boʻynimga tushib turibdi, deng?! Saida Zunnunova, „Yangi direktor“
    Yodiga tushmoq - xayolida (yodida) qayta tiklanmoq. ◆ -Onamni xafa qilganim yodimga tushdi, - dedi xotini yana koʻziga yosh olib. "Guldasta"
    Yoniga tushmoq - 1) yoniga oʻtmoq. ◆ ..koʻzlarini yerga bir lahza qadab turdi-da, keyin shartta haligi yigitning yoniga tushib, oʻynab ketdi. Komil Yashin, „Hamza“ 2) tarafini olmoq, himoya qilmoq, yonini olmoq (yana q. yon).
    Zimmasiga (yoki boʻyniga, gardaniga, yelkasiga, ustiga) tushmoq - q. zimma. ◆ Toʻydan keyin boybuvaning xizmatini ikki kishilashib qildi: tashqaridagi yumushlar Xolboyning, ichkaridagilari esa yangi kelinchak zimmasiga tushdi. Komil Yashin, „Hamza“ ◆ Shartnomamazmuniga koʻra, sizning gardaningizga tushadigan bir koʻp chiqimlarni men oʻz zimmamga oldim. Oybek, „Tanlangan asarlar“
    Izga tushmoq - q. iz. ◆ Shu tariqa maktabda oʻqish-oʻqitish ishlari mustahkam izga tushib ketdi. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“
    Iziga tushmoq - q. iz. ◆ Keyin hayot yana oʻz iziga tushadi. Odil Yoqubov, „Er boshiga ish tushsa“ ◆ Demak, Badianing iziga tushganlar bor ekan, boʻshasa, uning qiz bola ekanini avliyodan boʻlak hech kim bilmas edi. Mirmuhsin, „Meʼmor“
    Ishga tushmoq - yangidan yoki maʼlum muddat oʻtkazib qaytadan ishlay boshlamoq. ◆ Zavod ishga tushdi.
    Ishi tushmoq - q. ish. ◆ Odamzodning hamma vaqt bir-biriga ishi tushib turadi. Saida Zunnunova, „Yangi direktor“
    Ichi tushgan - pishib oʻtib ketgan, pula (asosan qovun haqida). ◆ Tanishimning oʻgʻli boʻlganing uchun ham siylab, qovuningni oldim.. Bari yoʻlda urinib, ichi tushgan. S. Anorboyev, „Hamsuhbatlar“
    Ishqi tushmoq - q. ishq. ◆ Buning chiroyliligiga Tojiboy oqsoqolning ham ishqi tushib qolgan. Parda Tursun, „Oʻqituvchi“
    Yoʻlga tushmoq - q. yoʻl. ◆ Yuk mashinasi changni ikkiga boʻlib, yoʻlga tushdi. N. Qobil, „Bemorlar“ ◆ Uni birov aynitdimi, mehnatdan sovib.. sayoqlik yoʻliga tushdimi, bilmayman. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Savodsizlikni tugatish boʻyicha oʻqish bir qadar yoʻlga tushib oldi. Komil Yashin, „Hamza“
    Koʻngli joyiga tushmoq - q. koʻngil. ◆ Uning kulayotganini koʻrib, Zoyirjonning koʻngli joyiga tushdi shekilli, qarshisidagi stulga oʻtirdi. O‘tkir Hoshimov, „Qalbingga quloq sol“ ◆ Endi singlingning akasini topib kel, oʻrgilsin onang. Koʻrsatmasang, koʻngli joyiga tushmayapti. Nazir Safarov, „Olovli izlar“
    Nazarga tushmoq - eʼtibor qozonmoq, nazar-eʼtiborda boʻlmoq. ◆ Intizomi yaxshi, ishiga ham bajonidil kirishadi-yu, nazarga tushmaydi. Shuhrat, „Jannat qidirganlar“
    Nazardan tushmoq - nazar-eʼtibordan qolmoq, obroʻ-eʼtiborini yoʻqotmoq. ◆ Dastlabki kunlarda qishloq aholisining diqqati jalb boʻlgan yangi domla bora-bora nazardan tushib qoldi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“
    Terga tushmoq - ter bosmoq, qattiq terlamoq. ◆ Otlar terga tushib, kishnaganlaricha yiqila boshladi.. Mirkarim Osim, „Ajdodlarimiz qissasi“
    Til(i)dan tushmaslik - biror kimsa yoki narsa haqida doim gapirmoq, esga olib gapirmoq. ◆ Fattoh polvonning qizi Hurixon koʻzga chalinib, qirqbuloqlik yigitlarning tilidan tushmay qoldi. A. Eshonov, „Bir ogʻiz soʻz“

Sinonimlari

inmoq

Antonimlari

ТУШМОҚ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

Feʼl

tushmoq

Tillarda

tushmoq

• Turkcha: düşmek
• Yoqutcha: түс

Ruscha _ru

tushmoq
1 спускаться, опускаться; ◆ yertoʻlaga tushmoq спускаться в подвал; ◆ togʻdan tushmoq спускаться с горы; ◆ suvga tushmoq 1) лезть в воду; 2) упасть в воду (о чем-л.); ◆ yuqoridan pastga tushmoq спускаться сверху вниз; ◆ quduqqa tushmoq 1) опускаться в колодец; 2) падать в колодец;
2 слезать, сходить; ◆ otdan tushmoq слезать с лошади; ◆ tramvaydan tushmoq сходить с трамвая; ◆ tomdan tushmoq слезать с крыши; ◆ zinadan tushmoq спускаться по лестнице;
3 садиться (на что-л.); ◆ tramvayga tushmoq садиться в трамвай; samolyotga tushganmisan? ты летал на самолёте?, тебе приходилось летать на самолёте?; kemaga tushganning joni bir погов. у всех, кто находится на одном корабле - одна участь;
4 падать; снижаться, быть сниженным; mollarning narxi tushdi цены на товары снизились; цены на товары упали; betobning temperaturasi tushdi температура у больного упала;
5 падать, выпадать; опускаться; наступать; bolaning tishi tushdi у ребёнка выпал зуб; sochim tushyapti у меня падают волосы; qizning sochlari taqimiga tushadi косы у девушки до колен; daraxtlarga qirov tushibdi деревья покрылись инеем; ichi tushgan qovun переспелая дыня, мякоть которой превратилась в сок; tuman tushayotir падает туман; qalin qor tushdi выпал глубокий снег; korongʻi tushdi стемнело, наступила ночь; toʻqayga oʻt tushsa, hoʻlu quruq baravar yonadi посл. если в тугаях возникнет пожар, то горит подряд и сырое и сухое;
6 попадать, попадаться; ayagan koʻzga choʻp tushar см. ayamoq 3; tulki qopqonga tushdi лиса попала в капкан; zoʻldir luzaga tushmadi шар не попал в лузу; uyga oʻgʻri tushdi в дом залез вор; qizingiz kimnikiga tushdi? в чей дом попала ваша дочь? (т. е. чьей невесткой она стала);
7 обходиться, стоить; bu palto menga juda qimmatga tushdi это пальто мне очень дорого обошлось; senga kostyum arzonga tushdi костюм тебе не дорого стоил;
8 поступать; institutga koʻp ariza tushdi в институт поступило много заявлений; kassaga tushgan pullar поступившие в кассу деньги; ustingizdan shikoyat tushdi на вас поступила жалоба; yaqinda qoʻlimga koʻp pul tushadi скоро я получу много денег;
9 годиться, подходить; bu kalit shkafga tushmaydi этот ключ не подходит к шкафу; lampochka patronga tushmayotir лампочка не подходит к патрону; shu oynak koʻzimga yaxshi tushadi эти очки мне подходят (т. е. я хорошо вижу в этих, очках);
10 лечь, пасть; javobgarlik sizning ustingizga (или zimmangizga, gardaningizga, boʻyningizga) tushadi ответственность ляжет на вас; bu soʻzda urgʻu oxirgi boʻgʻinga tushadi в этом слове ударение падает на последний слог;
11 опускаться, садиться; останавливаться; samolyot aerodromga tushdi самолёт сел на аэродром; men oʻrtogʻimnikiga tushdim я остановился у товарища;
12 строиться, быть построенным; bu yerlarga katta-katta binolar tushadi в этих местах будут построены большие здания; bu joydan katta yoʻl tushadi здесь будет проложена большая дорога;
13 разг. усмиряться, утихомириться, укротиться; ◆ hovuridan tushmoq утихомириться, усмириться; потерять былую важность, спесь;
14 в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы; ◆ amaldan tushmoq слететь с должности, быть снятым с работы, ◆ asir tushmoq попадать а плен; ◆ vahimaga tushmoq впадать в панику; ◆ gapga tushmoq 1) начать разговор; 2) увлечься разговорами; ◆ ishga tushmoq приступать к работе, начинать работать, приниматься за работу; ishqim tushdi 1) я влюбился (в кого-л.); 2) я люблю (что-л.), я увлекаюсь (чем-л.); muzikaga ishqim tushib qoldi я полюбил музыку; я увлекся музыкой;◆ yoʻlga tushmoq 1) тронуться, отправиться в путь; 2) попадать под строительство дороги; ularning uyi yoʻlga tushdi на том месте, где стоит их дом пройдёт дорога; Samarqandga yoʻlingiz tushganmi? вам приходилось ездить в Самарканд?; ◆ kishanga tushmoq быть закованным в кандалы; 2) помешаться, сойти с ума; kishanga tushgan jinni буйный, сумасшедший, ◆ kurash tushmoq вступить в борьбу (с кем-л.); бороться; koʻngli joyiga tushdi он успокоился; muk (или mukka) ◆ tushmoq падать ниц; obroʻyi tushdi он потерял авторитет, престиж; oraga (или oʻrtaga) ◆ tushmoq посредничать, вмешиваться (в чьи-л. дела); sen oraga tushma! ты не вмешивайся (в наши, их и т. п. дела); oralariga judolik tushdi они разлучились; ◆ ogʻir ahvolga tushmoq попасть в тяжёлое положение, очутиться в затруднительном положении; ◆ suratga tushmoq разг. фотографироваться; ◆ teatrga tushmoq посещать театр, ходить в театр, бывать в театре; ◆ tushkunlikka tushmoq прийти в упадок; ◆ chuqur tushmoq западать; koʻzlaring chuqur tushib ketibdi у тебя глаза запали; hovuz chuqur tushib ketgan воды в водоёме намного убавилось; ◆ shaharga tushmoq идти (ехать) в город; быть в городе, посещать город; ◆ shogird tushmoq поступать (куда-л. к кому-л.) учеником, подмастерьем; ◆ shubhaga tushmoq впадать в сомнение; сомневаться; ◆ yarim tushmoq убавляться наполовину; ◆ oʻyin(ga) tushmoq пуститься в пляс; ◆ qaygʻuga tushmoq погружаться в печаль, горевать, печалиться; ◆ hammomga tushmoq ходить в баню, быть в бане;
15 с деепр. на -(i)b другого глагола указывает на законченность действия: ◆ agʻdarilib tushmoq перевернуться; развалиться; arava agʻdarilib tushdi арба перевернулась; devor agʻdarilib tushdi стена развалилась; yonib (или kuyib) ◆ tushmoq сгореть; xashak yonib tushdi сено сгорело (полностью); ◆ yiqilib tushmoq упасть; грохнуться; hovliga tosh kelib tushdi камень упал во двор; biz oʻrtogʻimiznikiga kelib tushdik мы остановились у товарища; ◆ koʻchib tushmoq отвалиться; suvoq koʻchib tushdi штукатурка отвалилась; ◆ oqib tushmoq стечь; tandirdagi non oqib tushdi лепёшка в тандыре отвалилась; yolgʻon aytsam, koʻzim oqib tushsin чтоб я ослеп (букв. чтоб глаза мои вытекли), если говорю неправду; ◆ sakrab tushmoq 1) спрыгнуть, выпрыгнуть; 2) вздрогнуть; ◆ uchib tushmoq 1) слететь, полететь (вниз); kaptar tomdan yerga uchib tushdi голубь слетел с крыши на землю; 2) отлететь, отбиться; choynakning burni uchib tushdi носик чайника отбился; 3) вздрогнуть; uchib tushdim я вздрогнул; choʻchib (или irgʻib) ◆ tushmoq вздрогнуть;
16 в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов; tushib boʻlmoq сойти; poyezddan hamma tushib boʻldi уже все сошли с поезда; tushib ketmoq 1) упасть; stakan qoʻlimdan tushib ketdi стакан упал из моих рук; я уронил стакан; nari tur, suvga tushib ketasan! отойди дальше, а то упадёшь в воду!; 2) поехать (букв. сесть и поехать); men tramvayga tushib ketaman я поеду на трамвае; tushib turmoq 1) опускаться, висеть; qizchaning sochi yelkasiga tushib turibdi волосы у девочки спускаются до плеч; 2) посещать, ходить, ездить (часто); siz kinoga tushib turasizmi? вы часто ходите в кино?; shaharga tez-tez tushib turaman я часто бываю в городе; tushib qolmoq 1) упасть, выпасть, потеряться; bu gaplar mening choʻntagimdan tushib qolgan (букв. эти слова упали из моего кармана) это для меня не новость; 2) быть пропущенным, опущенным; bu soʻzda bir harf tushib qolibdi в этом слове одна буква пропущена; 3) сойти (на полдороге); спрыгнуть (на ходу); men yoʻlda tushib qolaman я сойду на полпути; u tramvay yura boshlaganda tushib qoldi он слез, когда трамвай тронулся с места; * koʻz koʻzga tushganda (букв. когда встречаются глаза) когда встречаются лицом к лицу; olma, pish, ogʻzimga tush см. olma; osmon uzilib yerga tushadimi? небо провалится, что ли? (т. е. ничего не случится); osmondan oyogʻini uzatib tushgan odam (букв. человек, спустившийся с неба с вытянутыми ногами) ирон. особенный человек, человек с особыми претензиями; otdan tushsa ham, egardan tushmaydi (букв. хотя он слез с лошади, не сходит с седла) он по-прежнему высокомерен и горд, хотя не занимает прежнего положения; ogʻzidan gapi tushib ketayotir (букв. с его уст падают слова) он пару слов толком не может сказать; tarvuzi qoʻltigʻidan tushib ketdi см. tarvuz; u tegirmonga tushsa, butun chiqadi см. butun 2; yulduzlari chap tushgan (букв. их звёзды несовместимы) они не ладят между собой; они не любят друг друга.